تشريح المسائل
* در مقصد دوّم بحث پيرامون چه امرى است ؟
پيرامون قواعد و دستورالعملهاى ظنّ و امارات ظنيّه .
* در رابطهء با ظنّ به احكام در چه مقاماتى بحث مىشود ؟
در دو مقام از جمله : 1 - امكان تعبّد به ظنّ ، 2 - وقوع تعبّد به ظنّ .
* مراد از بحث در مقام امكان تعبّد به ظنّ چيست ؟
اين است كه : آيا تعبّد به خبر واحد ممكن است يا نه ؟
به عبارت ديگر : آيا امارات ظنيّه در حقّ ما حجّت مىباشد يا نه ؟
* مراد از تعبّد در اينجا چيست ؟
استناد عملى كه بر اساس اماره انجام مىگيرد ، به خداوند .
* مراد از امكان در اينجا چيست ؟
اين است كه : بر تعبّد و عمل به ظنّ ، تالى فاسدى مترتب بشود يا نشود .
* امكان از نظر ارباب فن به چند معناست ؟
به دو معنا : 1 - امكان وقوعى ، 2 - امكان ثبوتى .
* مراد از مقام وقوع چيست ؟
اين است كه : پس از فرض امكان تعبّد به ظنّ و عدم استحالهء عقلى ، آيا تعبّد به ظنّ در خارج هم واقع شده است يا نه ؟ يعنى شىء مورد حكم در خارج تحقق يافته است يا نه ؟
به عبارت ديگر : مىتوان ادعا كرد كه برخى امارات ، شرعا يا عقلا حجيّت داشته و در خارج تكيهگاه عمل واقع مىشوند .
* نام ديگر اين قسم از امكان چيست ؟
عالم اثبات يا كشف تصديقى .
* مراد از امكان ثبوتى چيست ؟
اين است كه : وجود يا عدم وجود يك شىء باهم مساوى است و لكن ، نه مىتوان ادعا كرد كه آيا در خارج تحقق مىيابد ، و نه مىتوان ادعا كرد كه تحقق آن در خارج محال است .
* چرا اهل استدلال ابتداء از اصل امكان ثبوتى موضوع بحث مىكنند ؟
زيرا محالات عقلى جايى براى بحث و صرف فحص ندارند .
از طرفى تا تحقّق چيزى ثبوتا مشخص نشود ، بحث پيرامون اثبات و عالم وقوع آن معنا ندارد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 7
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٧