* مستدلّى كه پيرامون يك موضوع ، در دو مقام بحث مىكند ممكن است چگونه مخالفينى داشته باشد ؟
دوگونه مخالفت ممكن است داشته باشد از جمله :
1 - كسانى كه ، اصل ثبوت و امكان ذاتى شىء را قبول ندارند .
2 - كسانى كه ، اصل ثبوت و امكان ذاتى شىء را قبول دارند ، لكن وقوع آن را در خارج قبول ندارند .
* مراد از عبارت ( فاعلم انّ المعروف هو امكانه ) چيست ؟
اشاره به نظر شيخ است كه همچون مشهور مستدلين ، در حجت بودن ظنّ در دو مقام بحث نموده است .
1 - ابتدا از امكان ثبوتى آن بحث مىكند . چرا كه محالات عقلى از دايرهء بحث خارج است و لذا به دنبال اين است كه ثابت نمايد كه ممكن است موضوع بحث در خارج وجود داشته باشد .
2 - بعد از ثبوت موضوع ، به مقام دوم يعنى : عالم وقوع و اثبات مىپردازد .
* مخالفين مقام اوّل در برابر شيخ چه كسانى هستند ؟
از ميان علماء اماميه ، ابن قبه و از ميان عامّه ، جبّائى .
* مخالفين دوّم در برابر استدلال شيخ چه كسانى هستند ؟
جناب طبرسى ، ابن زهره ، ابن ادريس و سيد مرتضى .
* با توجه به مسائل فوق در مرحلهء امكان و استحالهء تعبّد به ظنّ چه نظرياتى وجود دارد ؟
دو نظريه وجود دارد : 1 - نظر جناب ابن قبه ، 2 - نظر مشهور فقها و متكلّمين اماميه .
* نظر جناب ابن قبه در رابطهء با امكان و استحالهء تعبّد به ظنّ چيست ؟
اين است كه : تعبّد به امارات ظنيّه تالى فاسد دارد و لذا شارع ، ما را ملزم به تعبّد در برابر آنها نمىكند .
* پس مراد از عبارت ( و يظهر من الدليل المحلى . . . فى استحالة العمل بالخبر الواحد ) چيست ؟
اشاره به اين است كه ابن قبه سخن فوق را در رابطهء با ممنوعيّت عمل به خبر واحد گفته است اگرچه در دليل دومش در اثبات مدّعايش عام بوده و مطلق امارات ظنيّه اعم از خبر و اجماع منقول . . . . را شامل مىشود .
* مراد از عبارت ( استدلّ على مذهبه بوجهين ) چيست ؟
اشاره است به دو وجهى كه ابن قبه در اثبات مدّعايش ( يعنى : عموم منع و كليّت استحاله ) به آنها استدلال نموده است .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 8
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٨