است ؛ چه آن كه اهل معرفت براى حقيقت انسانى دو عروج قائلند كه از آن به معراج تحليل و معراج تركيب تعبير نمودهاند ؛ يكى محقق قوس نزولى متنزل از مقام واحديت و عين ثابت تا مقام استقرار در رحم است و ديگرى رجوع به اصل خود ، از مقام استقرار در ارحام و ترقى در صور نباتى و حيوانى ، جهت نيل به مقام مجردات و طى درجات و مراتب وجودى ، از قطع حجب ظلمانى راجع به مقامات نفس و طى درجات و قطع حجب نورانى مربوط به سبحات جلال و جمال و فنا در احديت وجود و رجوع به حق مبدأ و نهايت و غايت و صورت تماميت نفس ؛ چه آن كه غايت وجودى انسان ، صورت تماميت اوست و صورت تماميت هر شىء ، همان علت وجودى او و غايت تمامى آن مىباشد كه « النهايات هي الرجوع إلى البدايات » و قد أفصح عن هذا بقوله تعالى شأنه :
( إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ )
.
* * * حكيم مؤسس ، آقا على مدرس ( زنوزى تهرانى ) رسالهاى در معاد جسمانى تأليف نموده و آن را سبيل الرشاد نام نهاده است . در اين رساله داراى طريقهء خاصى در معاد است [ 1 ] .
يكى از اكابر علما [ 2 ] در مسألهء معاد ، طريقه مرحوم آقا على را اختيار نموده و
شرح
[ 1 ] . آقا على حكيم مطالب اين رساله را در حواشى خود بر مبحث معاد اسفار تحرير نموده و بعد آن را به صورت رسالهاى مستقل درآورده و آن را سبيل الرشاد ناميده است . اين رساله در تهران چاپ شده است و اكنون نسخ آن ناياب است .
[ 2 ] . فقيه و اصولى محقق و عالم جامع بارع مجتهد نامدار ، افضل المتأخرين حاج شيخ محمد حسين اصفهانى معروف به كمپانى بر طبق مسلك آقا على رسالهاى در معاد جسمانى تأليف نموده است .
مرحوم حاج شيخ محمد حسين در حكمت الهى از تلاميذ حكيم متأله حاج شيخ محمد باقر اصطهباناتى شيرازى است كه وى از تلاميذ آقا على حكيم است كه بعد از تحصيل علوم عقلى در تهران ، به نجف اشرف مسافرت نمود و در سامراء به حوزهء درس ميرزاى شيرازى پيوست و در سلك خواص ميرزا قرار گرفت و بعد از رحلت ميرزاى بزرگ ، به مسقط رأس خود مراجعت نمود و در فارس شهيد شد .