فايده : ده چيز نجس است : ادرار ، و مدفوع حيوان حرام گوشت و داراى خون جهنده ، حيوانى كه خون جهنده دارد چه حلال گوشت باشد و چه حرام گوشت منى و خون و مردارش نجس است . و سگ و خوك و كافر و مشروبات مست كننده و آب جو .
شاعرى اين نجاسات را بر حسب حرف اول آنها در دو بيت آورده است :
دم غائط بول * منى مسكر ميتة خنزير
به اين هفت سه تا اضافه كن * كلب و كافر و فقاع
مطّهرات [ پاك كنندهها ] ده چيز هستند :
1 - آب ، 2 - خورشيد ، 3 - زمين پاك و سنگ پاك ، 4 - آتش ، 5 - استحاله [ تغيير هويت نجس مثلًا اگر سگ در نمك زار تبديل به فسيل نمكى شود پاك مىشود ] مثل خاك شدن مدفوع يا خون يا تبديل شدن نطفه به حيوان يا حيوان پاك آب نجس را بخورد ، يا تغيير هويت خون ، 6 - اسلام آوردن كافر ، 7 - انتقال خون نجس به بدن پشه و مانند آن ، 8 - كاسته شدن دو ثلث آب انگور پس از جوشيدن . [ گرچه جوشيدن با حرارت خورشيد باشد . ] 9 - تبديل شدن شراب به سركه ، 10 - بر طرف شدن عين نجاست از بدن حيوانات غير از انسان . و بر طرف شدن نجاست از باطن بدن انسان مثلًا خون از داخل بينى يا دهان يا گوش بر طرف شود پاك مىشود .
شاعرى اين مطهرات را در چند بيت شمرده است :
خاك و آب و خورشيد تابان * و ايمان صادقانه و آتش سوزان
و نقص آب انگور و انقلاب شراب * همچنين سنگ استنجاء
و غيبت حيوان و استحاله * اينها ده مورد است اللَّه اكبر
فايده : جراحتهايى كه در سر انسان بوجود مىآيد ده صورت دارد :
1 - خارصة : شبيه خراش است . و اگر كسى ديگرى را مجروح كند كفارهاش يك شتر است .
2 - دامية ، گوشت زخمى شود ، كفارهاش دو شتر است .
3 - باضعة ، گوشت شكافته شود ، كفارهاش سه شتر است . [ متلاحمه هم ناميده شده است ]