Skip to main content

أصول المعارف — Page مقدمه 224

Contributors:

P.مقدمه 224
وجود معتقد است وقهرا حركت در طبائع حمل بر حركت وجود طبائع ميشود وخواجة در صدد ابطال اين عقيدة برآمده است ويا آنكه اين عبارت دليل بر نفى اشتداد وجود است در قوس صعودى نه آنكه بخواهد اشتداد جوهر به معناى حركت ماهيت از وجود ضعيف بوجود قوى را انكار نمايد ومعتقد باشد كه وجود از باب آنكه نزد برخى از مشاء زائد بر ماهيت است قهرا در حركت واشتداد در اعراض مثل حركت در كم وكيف ، ماهيت از مرتبه وجودي ضعيف بوجود قوى منتقل ميشود بانتقال تدريجي واز آنجايى كه وجود امرى زائد بر ماهيت نيست وعين ماهيت است قطع نظر از وجود ، ماهيت داراى تحقق وتقرر خارجي بدون وجود نيست تا آنكه معرا از وجود ، از وجودي ضعيف زائد بر ذات خود ، بوجودي قوى حاصل در ذات خود منتقل شود بانتقال تدريجي . صاحب شوارق كلام خواجة را حمل بر نفى حركت ماهيت نموده است اگرچه بنا بر حركت در جوهر بنا بر مسلك تحقيق از باب آنكه وجود با ماهيت متحد است قهرا ماهيت نيز متصف باشتداد ميشود وحركت در ماهيت ، همان حركت ماهيت در أطوار وجود است بعين حركت وجود در أطوار ومراتب ذات خود وخواجة كه تشكيك در ذاتيات را نفى نموده است به چنين امرى معتقد نمىباشد . صاحب شوارق « 1 » در مقام شرح كلام خواجة وتوضيح مرام أو گفته است : « فالتزايد في الوجود هو حركة الماهية متوجهة من وجود ناقص إلى وجود أزيد منه وعكس ذلك هو النقص اعني : حركة الماهية متوجهة من وجود زائد إلى انقص منه ، والاشتداد في الوجود ، هو حركة الماهية من وجود ضعيف إلى وجود أشد منه » . چون شارح تجريد خود در جلد دوم قسمت إلهيات شوارق به مسلك أستاذ خود گرويده ووجود را داراى مراتب شديد وضعيف مىداند ودر قوس نزول بنا بر وقوع
Footnote
( 1 ) - شوارق جلد اوّل چاپ سنگى طهران 1311 ه . ق . ص 47 ، 48 .