بيش از نامى نبود ، و أمير چوپان الكا را بر پسران خود قسمت نمود ، و خواجه رشيد را عزل نمود ، و در هفتصد و هجده وزير مزبور را كشت ، و چون دوازده سال از سلطنت أبو سعيد گذشت با أمير چوپان متغيّر شد ، و با دختر او عشق ورزيدن اختيار كرد ، و بغداد خاتون دختر او در حباله أمير شيخ حسن ايلكانى بود و او را از تحت نكاح او بيرون آورد و نكاح كرد و صاحب اختيار الكه شد و خواندكار لقب يافت .
و وزارت بعد از قتل أمير چوپان در هفتصد و بيست و هشت بخواجه غياث الدّين محمّد رشيد رسيد ، و أبو سعيد شاگرد صيرفي خوشنويس بود ، و أوّل او لقب بهادرى يافت ، و در سال هفتصد و سى و شش مرد ، و مدّت سلطنتش نوزده سال ، خواجه علي شاه در زمان او دوازده سال و نيم وزارت كرد ، و در هفتصد و بيست و چهار مرد ، و بعد از أبو سعيد سلاطين مغول استقلال معقولى نيافتند و مغلوب امرا شدند ، و در ايران ملوك طوائف شد و باقى با ايشان نبود .
و بعد از أبو سعيد ارپاخان از نسل اربق بوكاء بن تولى بسعى خواجه غياث الدّين رشيد وزير بجاى او نشست ، و علي پادشاه خال أبو سعيد در عراق عرب خبر وفات أبو سعيد شنيد و با اقوام خود موسىخان را كه از نسل بايدوخان بود بسلطنت برداشت و صناديد عرب را خود متفق ساخت رو بآرپاخان نهاد ، و آرپا نيز متوجّه ايشان شد در حدود جغتو در چهارشنبه هفدهم رمضان هفتصد و سى و شش بهمرسيدند ، و امرا از آرپاخان برگشتند و آرپا گريخت ، و بعد از چند روز در ولايت سنجاس بدست آمده در روز عيد فطر كشته شد ، و پنج ماه و كسري حكومت كرد .
و وزير خواجه غياث الدّين در اواسط ماه رمضان كشته شد ، مولانا قطب الدّين رازى شرح مطالع بنام اين وزير نوشته بود ، و سلمان ساوجى قصيده مصنوع در مدح او گفته بود ، و اوحدى اصفهانى كتاب جامجم بنام او نوشته بود ، و قاضى عضد صاحب مواقف براى او مرثيه گفت ، و موسىخان بعد از كشته شدن آرپاخان پادشاه شد موسىخان بن علي بن بايدوخان و أمير شيخ حسن جلاير كه بأمر شيخ حسن بزرگ مشهور محمّدخان را از نسل هلاكوخان پادشاه كرد ، و با موسى و علي پادشاه جنگ كرده بود
وقايع السنين والاعوام ( يا گزارشهاى ساليانه از ابتداى خلقت تا سال 1195 هجرى ) ( فارسى ) — صفحة 383
مساهمون: محمد باقر بهبودى
ص٣٨٣