در عشر اول رجب ، طلاب چندين مدرسه در تهران با هم نزاع دارند . در شب يازدهم رجب يك نفر از الواط طلاب سيدى را مىكشد و به خانهء آقا سيد عبد الله بهبهانى ساكن تهران پناه مىبرد . او قاتل را شبانه به حضرت عبد العظيم عليه السّلام فرار مىدهد . طلاب و ورثهء مقتول اجتماع كرده در شب كه آقا سيد عبد الله از جلو مدرسهء آنها مىگذرد ، كتك زيادش مىزنند . از آن طرف حكومت از ترس اينكه مبادا آشوبى شود ، سرباز و پليس زياد در حوالى مدرسه مىنشاند .
در عشر اول رجب ، شاه تلگرافى به گيلان به اتابيك مىزند و كمال التفات را به او مىنمايد و چنين از تلگراف مفهوم مىشود كه دوباره به طهران براى صدارت بيا و عنوانى كه در پيش ، شاه به او مىنوشت ، كه « جناب مستطاب اشرف اتابيك اعظم » باز هم نوشته بود .
چون رعاياى ايران كه در خاك قفقازيهء روسيه سكونت دارند و تا به حال دينارى به اسم تذكره به دولت ايران نمىدادند ، با آنكه در تمام دول معمول است كه رعيتى كه در ساير بلاد خارجه دارند ، سالى مبلغى به اسم تذكره از ايشان مىگيرد و بايد سال به سال آن رعيت كه در خارجه است به نزد قونسول بيايد و تذكره خود را عوض كرده ، مبلغى معين بدهد . لهذا امسال ميرزا احمد خان كه از مأمورين وزارت خارجهء ايران است ، در خاك روس به فكر افتاد كه اين كار را ترتيبى بدهد كه سال به سال در روس ، رعاياى ايران تذكرهء خود را عوض كرده ، آن وجه معمول را بدهند ، مشير الدوله وزير امور خارجه رأى او را تصويب كرد و اين مأموريت را به دو داد و در سرحد قرار داد كه قراولخانه براى سرباز ايران بسازند كه احدى بىتذكره به خاك روس نرود و تبعهء ايران بايد در پيش قونسول ايران به محاكمه رود و اين تفاوت عمل براى ايران سالهاى اول كمتر از صد هزار تومان نخواهد بود .
در عشر دوم رجب ، عين الدوله وزير داخله و حاكم طهران و غيره ، حكم داد كه نه نفر طلبه را كه مقصر بودند و نزاع كرده بودند ، گرفتند و در گارى ريخته با كمال افتضاح ، قزاق آنها را به طرف اردبيل حركت داد . علما هرچه وساطت كردند ، عين الدوله قبول نكرد و آنها را بيرون كرد . از اين جهت چند نفر علماى دار الخلافه متحد شده ، درس نمىدهند و
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — صفحة 675
مساهمون: عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
ص٦٧٥