امير دوستى انگليس [ را ] نبايد از دست بدهد . زيرا كه سالى مبالغى مواجب خود انگليس است بهعلاوه امير اسحاق خان كه سالهاست پناهندهء روس و عدو عبد الرحمن خان است و طالب ولايت افغان . ليكن جانشين عبد الرحمن خان سردار حبيب الله خان است .
پاپ روم به شدت ناخوش است و از عمرش نود سال گذشته است .
مال التجاره سنهء 1897 ميلادى كه از خارجه به خليج فارس آمد ، سى و شش كرور و سيصد و بيست و پنج هزار و دويست و هفتاد روپيه است از آن جمله بيست و چهار كرور و سيصد و هشتاد و دو هزار روپيه از انگليس علاوه از هندوستان شش كرور و سيصد و سى و شش هزار و يكصد روپيه به حساب آمده . مال التجاره فرانسه آن سال يك كرور و سيصد و نود هزار و دويست و سى روپيه بوده . مال التجاره آلمان كه به خليج فارس آمده سى و يك هزار و ششصد و نود روپيه است .
در شوال المكرم 1316 ، انتظام الممالك با چند نفر تاجر در فارس شريك شده و استادان قالىباف از كرمان آورده و دستگاه قالى راه انداخته چهل نفر از اطفال فقير و يتيم را زيردست استادان گذاشته به قالىبافى اشتغال دارند .
چون در سال هزار و سيصد و سيزده هجرى دولت ايران راه شوسهء گيلان به قزوين را امتيازش را به موسيو بوستلمان كمپانى روس داد در گيلان در حكومت شاهزاده ملكآرا عموى مظفر الدين شاه « 1 » ، سندى در يك شنبه بيستم جمادى الاخرى قوىئيل 1313 اهالى گيلان به اين مضمون ذيل از بوستلمان گرفتند از امامزاده هاشم الى رشت و از پير بازار تا رشت هريك از اهالى رشت كه در اينجا هستند در اياب و ذهاب بخواهند در تمام اين مسافرت مذكوره خودشان سواره عبور نمايند و بارهايى كه متعلق به خودشان است با مال مكارى گيلانى حمل كنند از قبيل ابريشم و لاس « 2 » و پيله و برنج و جو و گندم و هيزم و زغال و علف و سرچينه و مركبات و غوره و انگور و گردو و دوشاب و سير و خربزه و هندوانه و سيب و به و ازگيل و امرود و انار ترش و جاروب و مرغ و تخممرغ و ماهى و كدو و گاو و گوساله و از هر قبيل چوبآلات جنگلى كه از ده به شهر وارد
هامش
( 1 ) . شاهزاده عباس ميرزا نايب السلطنه پسر محمد شاه و برادر ناتنى ناصر الدين شاه كه بعدها ناصر الدين شاه او را لقب ملكآرا داد .
( 2 ) . لاس ابريشم نامرغوب است .