ارشد خود را با معدودى پيشتر روانه نمود . و چون به عرض نواب خاقان قاجار آقا محمد خان رسيد كه محمد على خان خوارى و بعضى از دماوندى و فيروز كوهى و نورى و لاريجانى ، شيخ ويس خان را تحريض به تخليص مازندران مىنمايند و تا صحارى لار آمده چراغعلى خان زند را با دو هزار سوار به لاريجان فرستاده خاقان كامكار نيز رضا خان قاجار را مأمور و بعد از محاربه و مضاربه چراغعلى خان مقتول و جمعى مجروح و مأسور شدند . عليمراد خان در رسيد و پانزده هزار سوار با پسر خود از راه فيروز كوه و ويس مراد خان زند را با محمد رضا خان نورى از راه نور و اسماعيل خان بن شجاع الدين خان را با محمد على خان خوارى از راه خوار و دامغان به مازندران بگماشت .
حضرت ظل اللهى پس از تحقيق ماجرا ، جعفر قلى خان و مهديقلى خان را با سپاهى موفور به جانب نور و كجور و عليقلى خان را با محمود خان و علينقى خان و لطفعلى بيك و اردوى سواد كوهى به دو آب سواد كوه فرستاد . سرداران مذكور به اغواى مهدى خان سواد كوهى به دولت زنديه ميل نمودند . حضرت ظل اللهى بعد از استحضار ، حرم و خدم را روانهء صوب استراباد نموده خود دو روزى در سارى بماند و بعد از ورود برادران به جانب ملك موروث در حركت آمد . شيخ ويس خان و سرداران زند از اطراف مانند سيل جارى وارد به سارى شدند و انواع اضرار و آزار به مردم رسانيدند . شيخ ويس خان ، محمد ظاهر خان بختيارى را با ده هزار لشكر مازندرى به استراباد گماشت و به صحراى وسيع الفضاى كرادوين رسيدند . حضرت خاقان قاجار ، جعفر قلى خان را با حمزه سلطان انزانى مأمور به دفع آنها نمود . در اين ايام مرتضى قلى خان و مصطفى [ قلى ] خان برادران نواب خاقان ترك مايل به زنديه شدند و نزد شيخ ويس خان پسر عليمراد خان زند آمدند . از عليمراد خان حكم شد كه شيخ ويس در سارى توقف كند و محمد ظاهر خان با سپاهى موفور به تسخير استراباد رود . محمد ظاهر خان با سپاه روانه شد و چون به جركلباد - كه چهار فرسخ طولا خندقى است عميق از كوه تا لب دريا و از كارهاى شاه عباس صفوى بهجهت سد راه تراكمه و غيره است - در رسيد از حفظ آن و تعيين سيبه و سنگر و مستحفظ غافل ماند و به استراباد رفته در خارج شهر نزول كرد و قلعه را محاصره نمود . حمزه سلطان انزانى و مازندرانيان به دولتخواهى خاقان قاجار با سپاهى جرار راه جر را كه بايد آذوقه از آن راه به سپاه زنديه رسد مسدود كردند و در اردوى محمد ظاهر خان قحط شد . تراكمه و قاجار و دار المرزيه از اطراف دست به يغما و تركتاز و غارت و اسر و نهب اردوى الواريه گشادند . نواب خاقان قاجار با سپاه نصرت
فهرس التواريخ ( فارسى ) — صفحة 296
مساهمون: رضا قليخان هدايت
ص٢٩٦