بيشتر اقدامات و عمليات نظامى آنها عليه حكمرانان مسلمان همسايهء خود چون سلاطين سادات در دهلى و سلاطين بهمنى دكن بود . در اين جنگها آنها اغلب با سلاطين هندو همدست و متحد مىشدند . در سال 839 / 1436 محمود خان صدراعظم ، تخت سلطنت مالوا را به چنگ آورد و حكمرانى سلسله خلجى را در مالوا آغاز نهاد ( آخرين سلطان غورى مالوا به گجرات گريخت ) . محمود اول خلجى بزرگترين سلطان مالوا بود و با وجود شكستهايى كه در لشكركشى عليه راجپوتهاى چيتور و سلاطين بهمنى يافت ، قلمرو خود را بسط فراوان داد . شهرت و نامآورى او حتى از مرزهاى هند درگذشت و خليفهء عباسى پوشالى قاهره ، مستنجد ، او را رسما به سلطنت شناخت ( بنگريد به شمارهء 3 ، 3 ) . او با سلطان ابو سعيد سلطان تيمورى هرات ، روابط سياسى داشت و سفير مبادله مىكرد . اما در دورهء حكومت نبيرهء او ، محمود دوم ، وزيران و درباريان راجپوت قدرت يافتند و نزاع و كشمكش بين مسلمانان و هندوان آغاز شد . حتى محمود يكبار به دست راجاى چيتور اسير گشت و با آنكه باز سلطنت يافت اما دولت وى در 937 / 1531 به دست بهادر شاه ، سلطان گجرات برافتاد .
در سى سال بعد ، چند تن از جانب سلاطين گجرات و سپس دهلى بر مالوا حكومت كردند و بعضى از اين حكمرانان توانستند براى مدتى به استقلال حكم برانند تا اينكه آخرين حكمران آنجا باز بهادر ، از قواى اكبر شكست خورد و مالوا ضميمهء امپراتورى مغولان هند گشت و به صورت يكى از ايالات آن درآمد .
كتابشناسى
- يوستى ، 477 ؛ لين - پول ، 310 - 311 ؛ زامباور ، 292 .
- دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « هند . بخش چهارم . تاريخ » ( جى . بورتن . پيج ) ، « مالوا » ( ت . و . هيگ و رياض الاسلام ) .
- ل . وايت كينگ ، « تاريخ و سكهشناسى مالوا » ، وقايعنامه سكهشناسى ، سرى چهارم ، شمارهء سوم ( 1903 ) ، 356 - 359 به شجره نسب و فهرست گاهشمار حكمرانان در صفحهء 359 - 360 ؛ نيز شمارهء چهارم ( 1904 ) ، 62 - 100 .
- ا . ن . دى . مالوا در سدههاى ميانه : تاريخ سياسى و فرهنگى 1401 - 1557 ، دهلى 1965 .
- R . C . Majumdar et al ( eds ) , The History and culture of the Indian People VI The Delhi sultunate , ch . 10 C .
- م . حبيب و . ك . ا . نظامى ( ويراستاران ) ، تاريخ جامع هند ، بخش پنجم ، سلطنت دهلى ( 1206 - 1526 م ) ، فصل 12 .