ستد با سرزمينهاى شرق دور دارد . رشتهء حكومت الياس شاهيان بيش از بيست سال به علت به دست گرفتن قدرت توسط راجا گشنه ( راجا گانش يا گانس ) قطع شد . راجا گشنه يك زميندار هندوى محلى در بنگال بود . پسر راجا مسلمان شد و به نام جلال الدين محمد سلطنت كرد و اين خانواده عليرغم هندو بودنشان ، توانستند با برخوردارى نسبى از پشتيبانى و حمايت مسلمانان حكومت كنند . وقتى الياس شاهيان دوباره روى كار آمدند ، نفوذ محافظان سياه حبشى قصر شدت گرفت تا اينكه در سال 892 / 1487 سركردهء آنها ، خواجه سلطان ، آخرين شاهزاده حكمران الياسشاهى را به قتل رساند و خود قدرت را به دست گرفت .
سيد علاء الدين حسين شاه سرانجام نظم را به بنگاله بازآورد و حكومت سبكبار او پس از آشفتگى دورهء حبشىها ، حكومتى به موقع بود . بيهار ملحق به بنگاله شد و به حكمران سلسلهء شرقى جونپور كه لوديان دهلى او را از سلطنت خلع كرده بودند ، پناهندگى داده شد ( بنگريد به شماره 164 و 160 ، 1 ) ، و سپاهيان جونپور ضميمهء ارتش بنگاله شدند . رشد ادبيات محلى بنگالى فرايندى بود كه طى اين قرنها ادامه داشت و حتى مورد تشويق سلاطين بنگالى بود و نمونهء آن را در حمايت نصرت شاه بن سيد حسين از ترجمهء بنگالى مهابهاراتا مىتوان ديد . سلالهء سيد حسين را خيزش برقآساى شير شاه سور ، رئيس افغانها ، پايان داد . شير شاه بنگاله را گرفت و آن را پايگاهى براى بيرون راندن همايون از هند قرار داد ( بنگريد به شماره 160 ، 6 و 175 ) . اما وقتى مغولان بار ديگر جاى پاى خود را در لاهور و دهلى محكم كردند و افغانها شكست خوردند ، نفوذ مغولان از نو در بنگاله احساس شد . سليمان كرارانى ، حكمران پيشين بيهار جنوبى ، به اطاعت اكبر ، امپراتور مغول هند گردن نهاد و در 984 / 1576 بنگاله مغلوب و به امپراتور مغول ملحق شد و به صورت يكى از ايالتهاى آن كشور بيرون آمد .
كتابشناسى
- لين - پول ، 305 - 308 ؛ زامباور 286 ، 289 .
- دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « بنگاله » ( ا . ه دانى ) ؛ هند . بخش چهارم تاريخ » ( جى . بورتن پيج ) .
- R . C . Majumdar et a ( eds ) , The History and culture of the Indian People . VI .
The Delhi sultanate , ch . 10 E .