خاندان مزروعى ( به زبان سواحلى و مزرويى ) اصلشان از شرق عربستان بود و از آن جا در اواخر قرن يازدهم / هفدهم به عمان مهاجرت كردند . آنها سلسلهاى از واليان را پديد آوردند كه بدون انقطاع نزديك به يك قرن و نيم بر مومباسا حكومت كردند و شاخههايى از آنها نيز در پمبا و جاهاى ديگر حكمرانى داشتند . گاهى قدرتشان به چنان درجهاى بود كه بر بو سعيدىهاى زنگبار ( بنگريد به شمارهء 65 ) مىتاختند و در امور پته ( بنگريد به شمارهء 63 ) دخالت مىكردند . باوجوداين ، حكمران بو سعيدى زنگبار ، سعيد بن سلطان ، شاخهء مومباسا را در 1253 / 1837 سركوب كرد ، اما اعضاى خاندان مزروعى همچنان در سرزمينهاى ساحلى صاحب قدرت و داراى اهميت دينى و فكرى بودند و تا امروز هم صاحبنفوذ باقى ماندهاند . براى خاندان مزروعى نيز مانند حكمرانان كيلوا و پته يك تاريخ و وقايعنامه محلى وجود دارد ، اما اين وقايعنامه را در سالهاى اخير يعنى حوالى 1946 نوشتهاند .
كتابشناسى
- دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « مزروعى » ، « مومباسا » ( جى . اس . پى . فريمن - گرنويل ) .
- جى . اس . پى . فريمن - گرنويل و ب . جى . مارتين ، « فهرستى از كتيبههاى عربى ساحل افريقاى شرقى » ، مجلهء انجمن سلطنتى آسيايى ( 1973 ) ، 98 - 122 .
- شيخ الامين على المزروعى ، تاريخ مزروعى ، ويراسته و ترجمه جى . ريجى ، آكادمى بريتانيا ، منابع تاريخ افريقا ، لندن ، 1995 .