قبيلهء ازد در دورهء پيش از اسلام از حجاز به عمان بوده باشد . اينان در زمانى به عمان آمدند كه سواحل آنها تحت استيلاى ايران ساسانى بود . پس از بسط قدرت اعراب و مسلمانان بر عربستان شرقى ، رؤساى جلندا نمايندگان حكومت مدينه در آنجا شدند . اما نقش عمان به عنوان مأمن خوارج و ديگر فرق مخالف و جدايىطلب سبب شد كه حجاج بن يوسف والى عراق و مشرق لشكرى بدان جا بفرستد و سعيد و سليمان برادران جلندايى را از آنجا دفع كند و آنها را مجبور به فرار به شرق افريقا كند .
خوارج اباضى محلى جلندا بن مسعود را به كيش خود درآوردند ( براى اباضيه بنگريد به شمارهء 9 ) و وى نخستين امام آنها در عمان شد ( و اين آغاز سنت بيعت با اصول عقايد اباضيه در آنجا گشت كه تا امروز ادامه دارد ) ، اما وى در سال 133 / 751 به دست فوجى تنبيهى كه از سوى سفاح خليفهء عباسى گسيل شده بود كشته شد ( بنگريد به 3 ، 1 ) .
چنين به نظر مىرسد كه بعد از اين حادثه ، على جلندا رهبرى و امامت اباضيه را رها ساخته است ، اما حكومت مشترك رشيد و محمد نيز بر اثر يك شورش قبيلهاى در 177 / 793 برافتاد و پس از آن قدرت آل جلندا ، پس از آنكه سه قرن بر عمان نفوذ داشت رو به زوال گذاشت . با اينهمه ، تنها نام تعداد معدودى از اين خاندان در قرن سوم / نهم ذكر شده است .
كتابشناسى
- زامباور ، 125 - 126 .
- جى . پى . باجر ، تاريخ امامان و سادات عمان ، به قلم سليل بن رزيق ، از 661 تا 1856 ميلادى ، لندن 1871 .
- جى . سى . ويلكينسن ، « آل جلنداى عمان » ، مجلهء مطالعات عمان ، يكم ( 1975 ) ، 97 - 108 ، با شجرهنامه در صفحهء 106 .
- عيسم على احمد الروس ، عمان در آغاز اسلام ، ( ح 622 - 1280 / 893 ) ، دانشگاه دورهام ، رسالهء دكترى ، 1992 ، چاپ نشده ، 166 به بعد .