قلعههاى كوهى مملكت فارس
قلعه كوهى ، قله كوهى را گويند كه از دامنه آن بر فرازش ، جز از دروازهاش نتوان رفت .
[ 1 ] - قلعه استخر « 1 »
مشهورترين قلعههاى فارس است . كوهى در جلگاء ناحيه خفرك سفلاى مرودشت به مسافتى از كوهستان بريده ، شمالى قريه فتح آباد مرودشت افتاده است و اين قلعه را جز يك راه نباشد و سر اين كوه چندين هزار درب خانه را جا باشد ، به ده بيست نفر مستحفظ ، چندين فوج دشمن را دفع كند و استخر به معنى تالاب و آبانبار بزرگ است و چون در سر اين قلعه تالاب بزرگى است آن را به اين نام گفتند و امير كبير عضد الدوله فنا خسرو ديلمى در حدود سال 360 آبانبارى بر فراز اين كوه بساخت و 40 پايه در آن قرار داد و بر اين پايهها سقفى ببست تا آبش از تابش آفتاب فاسد نگردد و از اين است كه در كتابها نوشتهاند عضد الدوله دريائى بر كوه و كوهى بر دريا گذاشت يعنى تالاب قلعه استخر و بند امير بر رودخانه كربال .
و نوشتهاند اگر 1000 نفر در يك سال از يك پايه آن تالاب آب بياشامند ، كفايت است و آب اين تالاب از باران است و بلندى آن قلعه از 1000 ذرع بيشتر است .
[ 2 ] - قلعه اشكنوان « 2 »
كوهى است در بلوك ابرج از كوهستان بريده ، فرسخى ميانه جنوب و مشرق قصبه دشتك بلوك ابرج است ، آبش از [ ] قصه حبس عميد الدين افزرى در قلعه اشكنوان در عنوان بلوك افزر گفته شد و بلندى كوه اشكنوان از كوه استخر بيشتر و احتياج قلعه استخر به
هامش
( 1 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 221 ، فارسنامه ابن بلخى ص ، 32 ، 51 ، 126 ، 156 ، 159 ، 166 ، اقليم پارس ، ص 47 ، نزهة القلوب ، ص 132 .
( 2 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 222 ، فارسنامه ابن بلخى ، ص 32 ، 126 ، 156 ، نزهة القلوب ، ص 132 : ( شكنوان ) .