باغها و بساتين خارج و داخل دروازههاى « 1 » شيراز « 2 »
باغ ارم « 3 » : در ميانه مغرب و شمال شيراز به مسافت يك ميل بيشتر مبذر دويست و نود من بذر گندم است ، عمارتى مرغوب دارد ، از بناهاى مرحوم جانى خان ايلخانى قشقائى است « 4 » ، حصار و ديوارش از چينه گل ساخته و پرداختهاند .
باغ بهجت آباد : در پشت باروى شهر در ميانه دروازه كازرون و دروازه باغ شاه است .
ز گل ميانه باغ و ز لاله دامن باغ * پر از چراغ و پر از مشعل است بىروغن
چو پشت عاشق و زلف شكسته جانان * بنفشهء طبرى را نگر به طرف چمن « 5 »
جناب صاحبديوان ميرزا فتح على خان شيرازى در گرد مبذر 225 من بذر گندم ، حصار و ديوارى از چينهء گل بركشيد و داخل آن را انواع درختان غرس نمود و قهوهخانهء وسيعى چون اخلاق كريمان در كنارهء آن بساخت و صحن آن را از رياحين و گلهاى رنگين زينت بداد و در جنب آن طويله و كاروانسرائى بنا فرمود و در سال 1301 به انجام رسيد .
باغ بيگلربيگى « 6 » : از بناهاى مرحوم ميرزا محمد خان بيگلربيگى ، خلف الصدق غفران مآب حاجى قوام الملك ميرزا على اكبر شيرازى است ، مبذر 300 من بذر گندم مىشود ، ديوارش از چينهء گل ساختهاند و عمارتى مرغوب دارد ، انواع درختهاى ميوهدار و گلهاى رنگين را دارد و در سال 1260 و اند در داخل حصار و باروى شيراز در جانب جنوبى محلات معموره شيراز بنا شده و تمام گشته .
هامش
( 1 ) . در متن : ( دروازهاى ) .
( 2 ) . تفصيل باغهاى ديگر شيراز را در آثار العجم ، ص 506 تا 521 ، و كتاب بافت قديمى شيراز ، ص 306 و 307 بخوانيد .
( 3 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 511 .
( 4 ) . ( بناى اول آن را محمد قلى خان ايلخانى نهاده ، سپس مرحوم حاجى نصير الملك خريده و حكم به بنياد عمارات مذكوره داده حاجى محمد حسين معمار كه در فن بنائى بىنظير است آن بنا را برآورده . . . ) . آثار العجم ، ص 512 .
( 5 ) . جاى دو مصراع در متن جابجا شده است .
( 6 ) . آثار العجم ، ص 508 : ( در سمت جنوب شهر در محله بال كفت ) .