از همين سبب ، براى روشن شدن اوضاع سياسى و اقتصادى و اجتماعى در نيمهء نخست سدهء نوزده ميلادى ، ضرور است كه همهء منابع موجود با دقت كامل مورد بررسى و مطالعه قرار گيرند ، گفتههاى مؤلفان گوناگون با همديگر مقايسه شوند .
ما تصميم گرفتيم تا اين يادگار ارزشمند ، ظفرنامهء خسروى ، را كه راجع به تاريخ سدهء نوزده ميلادى مىباشد و آن را نويسندهء گمنامى در سال 1279 هجرى ( 1863 - 1862 م ) نوشته است ، آمادهء چاپ كنيم . ارزش اين كتاب در آن است كه تاريخ فرارود و افغانستان را يك جا دربر دارد .
دستنويسهاى اين كتاب
ظفرنامهء خسروى در گنجينهء ميرزايف پژوهشگاه خاورشناسى فرهنگستان علوم تاجيكستان نگهدارى مىشود .
نخستين بار ، دكتر احرار مختاروف ، عضو وابستهء فرهنگستان علوم تاجيكستان ، از اين دستنوشته خبر داده است . « 1 » اين مؤلف ضمن توضيح منابع تاريخى فرارود ، به ظفرنامهء خسروى نيز اشاراتى كرده است . به گفتهء مختاروف ، اين اثر در آموزش تاريخ آسياى ميانه ، در محدودهء زمانى 1860 - 1826 م . ارزش زيادى دارد . « 2 » توصيف اين كتاب در دانشنامهء شوروى تاجيك نيز كار وى بوده است . « 3 »
اخبارى از اين كتاب در « فهرست دستنويسهاى شرقى فرهنگستان علوم تاجيكستان » نيز آمده است . « 4 » در كتابنامهء چ . استورى هم اخبار كوتاهى در 5 سطر جاى دارد . « 5 »
هامش
( 1 ) . الف . مختاروف . دربارهء چند منبع نامعلوم راجع به تاريخ آسياى ميانه در سدهء 19 م . - « اخبارات بخش علوم انسانى فرهنگستان علوم تاجيكستان » ، سال 1956 ، شمارهء 8 ، صص 99 - 98 .
( 2 ) . همانجا ، ص 99 .
( 3 ) .Ensiklopediyai Sovetii tojik , Dusanbe , j . 2 , 1980 , s . 474 .( 4 ) .Katalog Vostocnix Rukopisey Akademii nauk Tadzikskoy SSR , pod red . i pri ucastii prof . A . M . Mirzoeva i prof . A . N . Boldireva , t , 1 , Staalinabad , 1960 , s , 108 .( 5 ) .Stori C . A Persidskaya literatura ( per . s angl . , s pererab . i dopoln . ) , c 2 , M . , 1972 , s . 1165 - 1166 .