تصحيح اين متن همچنان اقدم نسخ ظفرنامه به شمار مىآيد . بههرحال بازشناسى دو نسخهء نوشناختهء موزهء آثار اسلامى و ترك استانبول را كه گويا مديون معرّفى محقّق نامدار ترك ، زكى وليدى طوغان هستيم و او براى نخستينبار در كتاب « اصول تاريخ » ( تاريخى اصول ) خود ( 1950 م . ) به معرّفى مختصر آنها پرداخته است . و سالها بعد دكتر ال . جى . وارد
( Ward )
در رسالهء دكترى خود تحت عنوان « ظفرنامهء حمد اللّه مستوفى و سلسلهء ايلخانان ايران » به توصيف هر سه نسخه پرداخته است ، نويد اميدبخشى است براينكه در صورت توفيق تهيّهء آنها كار تصحيح مابقى اين متن صورت مدقّقانهترى به خود بگيرد ، إن شاء اللّه
در پايان اين مقال شرح نسخههاى نوشناختهء مشار اليها را ، به نقل از پيشگفتار دكتر رستگار ، معرّفى مىكند : « 1 »
« 1 . نسخهء شمارهء 2042 متعلّق به موزهء آثار اسلامى و ترك ( استانبول ) ، شامل 1014 برگ به قطع 24 * 28 سانتيمتر با وضع متوسّط و جلد چرمى مىباشد . تاريخ خاتمهء كتابت آن اوّل شوّال 808 هجرى و مانند نسخهء لندن مجموعهاى است از متن كامل « ظفرنامه » و متن « شاهنامه » در حاشيه . وارد
( Ward )
نام كاتب را ، براساس خاتمهء متن « شاهنامه » ، « حسن ابن عبد اللّه القارى » ذكر كرده ، ولى در خاتمهء متن « ظفرنامه » نام كاتب به طورى كه به خطّ لاتينى نقل شده « المخترى الحيت ( كذا ) محمّد ابن سعيد ابن عبد اللّه القارى » آمده است . به نظر وارد
( Ward )
در خطّ اين دو متن تفاوتى به چشم نمىخورد ، ولى در مورد نقل نام كاتب يا كتّاب ، در رسالهء وارد
( Ward )
اشكالات و اشتباهاتى وجود دارد .
2 . نسخهء شمارهء 2041 همين موزه [ موزهء آثار اسلامى و ترك ( استانبول ) ] داراى 523 برگ با وضع مرغوب و جلد چرمى ، تنها متن ظفرنامه را دربردارد . طوغان تاريخ خاتمهء كتابت اين نسخه را سال 838 هجرى ذكر كرده بود ، امّا وارد
( Ward )
با ديدن خود نسخه در استانبول متوجّه مىشود كه نسخهء مزبور فاقد برگ پايانى و خاتمه است و معلوم نيست كى ، كجا و توسّط چه كسى كتابت شده است .
تحقيقات وى كه حدس مىزده است برگ پايانى اين نسخه در جريان جابهجايى در يكى از آن كتابخانهها مانده باشد ، به جايى نمىرسد و نيز مشخّص نمىشود كه طوغان بر چه اساسى تاريخ كتابت نسخه را سال 838 هجرى عنوان كرده است .
بههرحال وارد
( Ward )
در بررسى و مقايسهء متن « ظفرنامه » در سه نسخهء موجود بدين
هامش
( 1 ) . براى اطّلاع بيشتر نك . به پيشگفتار چاپ فاكسيميلهء ( عكسى ) كتاب ظفرنامهء حمد اللّه مستوفى چاپ تهران 1377 - وين 1999 م . زيرنظر دكتر نصر اللّه پورجوادى ؛ دكتر نصرت اللّه رستگار . پيشگفتار دكتر نصرت اللّه رستگار .