و منهاج سراج ( را ) كه داعى اين دولت است ، قضا و خطابت و امامت و احتساب و كل امور شرعى و تشريفات فاخر و انعامات وافر ارزانى داشت ، حق تعالى دستگير ( ى ) روح مطهر و قالب معطر آن پادشاه غازى كريم و عادل عالمپرور گرداناد [ ( 1 ) ] .
و دوم ماه ربيع الاول [ ( 2 ) ] همين سال ، از پاى قلعه مراجعت فرمود و به قدر يك فرسنگ از پاى قلعه ، به طرف حضرت لشكرگاه كرد ، و نوبت سلطنت در ان مقام پنج شد ، و چون به حضرت باز آمد ، در شهور سنه احدى و ثلاثين و ستمائة [ ( 3 ) ] ، لشكر اسلام را به طرف بلاد مالوه برد ، و حصن شهر بهيلسان [ ( 4 ) ] را بگرفت و بتخانه كه سيصد سال بود تا آن را عمارت ميكردند ، و رفعت او به قدر صد و ( پنج ) [ ( 5 ) ] گز بود خراب كرد ( و از آنجا به طرف اجين نگرى رفت و بتخانهء مهاكال ديو را خراب كرد ) [ ( 6 ) ] و تمثال بكرماجيت [ ( 7 ) ] كه پادشاه اجين نگرى بوده است ، و از عهد او ( تا بدين وقت ) از يك هزار و دويست [ ( 8 ) ] سال است ، و تواريخ هندوان از عهد او مينويسند ، و چند تمثال ديگر : كه از برنج ريخته بودند ، با سنگ مهاكال [ ( 9 ) ] به حضرت دهلى آورد ، و در شهور سنه ثلاث و ثلثين و ستمائة ، لشكرهاى هندوستان به طرف بنيان [ ( 10 ) ] برد ، در ان سفر ضعف بر ذات مبارك او مستولى شد [ ( 11 ) ] ، و چون بسبب زحمت نفسانى از آنجا مراجعت كرد ، روز چهارشنبه چاشتگاه غرهء شعبان به اختيار منجمان به حضرت دهلى كه دار الملك جلالى بود ، در عمارى [ ( 12 ) ] نشسته در آمد بعد از نوزده روز چون مرض او قوى شد ، در روز دوشنبه بيستم ماه شعبان سنه ثلث ثلاثين
هامش
[ ( 1 ) ] اصل : گرداند
[ ( 2 ) ] متن مط : ربيع الآخر . حاشيه مط : ربيع الاول . راورتى : ربيع الآخر
[ ( 3 ) ] مط و راورتى : 632 يكى از نسخ ماخذ مط : 631
[ ( 4 ) ] اصل و پ : ننلسان .
متن مط : بهيلسا . ديگر نسخ : بهيلسان ، بيلستان . راورتى : بهلسان . بقرار آئين اكبرى ( ج 2 ص 96 ) بهيلسه در سر كار ايسين صوبه مالوه بود و مسكن راجپوت . كه ضبط مط بدان نزديكتر است ، در كتاب الهند البيرونى بهيلسه است ، كه آن را بنام بهايليشه راب النوع آفتاب ميخواندند .
[ ( 5 ) ] پ : ندارد
[ ( 6 ) ] پ : را خراب كرد ، ندارد .
[ ( 7 ) ] اصل : مكواجيت
[ ( 8 ) ] كذا در اصل .
متن مط : 1316 سال ، حاشيه مط : 1200 ، ايليوت و راورتى : 1316 . در بعضى نسخ : 1200
[ ( 9 ) ] پ : مها كل . اما نام اجين نگرى در ايليوت تنها اجين است ( 2 : 324 )
[ ( 10 ) ] اصل : بنبان .
متن مط و پ : بنيان . حاشيه مط : بدهيان ، بيانه ، راورتى : بنيان ، بنبان ، فرشته و بدايونى و طبقات اكبرى : ملتان رك : 43 )
[ ( 11 ) ] مط : گشت
[ ( 12 ) ] عمارى : محمل شتر و پيل و گردون كه ذريعهء اسپ يا گاو كشند ( غياث ) .