پنج « 1 » روز بعد از نوروز بود ، تشريف بردند تا اثر سفر ايشان چه بر عرصهء ظهور آيد و چه خدمت به ملّت و دولت . . . ؟
تا خيلى مدّت بلوچستان اقامت كرده مراجعت نمودند . شاهزاده جلال الدوله هم بناى خيلى حركات استبدادى گذاشت . از انجمن ايالتى به مبادى عاليه اطلاع دادند ، حضرت و الا را احضار كردند . بعد خبر ايالت سردار محيى را دادند . ناظم التجار و جمعى تلگرافخانه متحصّن و عرايض اهالى را از كراهت ايالت سردار محيى خبر دادند - در اين بين انتشار ورود محمد على ميرزاى مخلوع به طرف استرآباد رسيده بود ، سردار محيى به رياست اردو برقرار شده رفت . شاهزاده امير اعظم نامزد ايالت كرمان مىباشند . محض شرارتهاى نايب حسين كاشانى در كاشان ، عبورو مرور مشكل است . آقاى سردار نصرت نايب الاياله ، حاج اعتبار السلطنه معاون ايالت جلال الدوله به سمت معاونى تشريف به كرمان بردند . 21 شهر رمضان تحرير شد 1329 » ه / 16 سپتامبر 1911 م .
يا مرگ يا استقلال
ميرزا ابو الحسن دنباله حوادث را ادامه داده گويد :
« حضرت و الا امير اعظم ، براى انتظام يزد اقامت نموده ، « 2 » 15 ذى حجّه خبر ورودشان به انار [ را ] تلگرافا مرآت السلطنه خبر داده ، در موقعى كه پنج روز است به واسطهء وصول خبر دشمنى دولت روس ، ادارات تعطيل ، كارخانجات بسته ، مدارس تعطيل ، دكاكين مقفّل و صاحبان قوّه تحت اسلحه و مشغول مشق نظام كه : « يا مرگ يا استقلال » همآوازند و منتظر خبر جزم از طرف پارلمان مقدّس ايران .
خبر حقيقت اثر اين است كه همه توقعات ظالمانهء دولت روس ردّ ، و
هامش
( 1 ) - به صورت سياق نوشته شده .
( 2 ) - تسليم مشير الممالك ، و دار زدن استاد محمد بنّا .