آب را از قرار تقسيم مال هركس را به صاحبش مىرساند و قطره [ اى ] حيفوميل نمىشود و مردم كمال رضامندى را از ميراب دارند .
سالهاى سابق در روز عاشورا در قم نزاعهاى كلى اتفاق مىافتاده است ، در ميان سينه زنها حتى سرودست زياد مىشكسته است و آدم كشته مىشده است . امسال از نظم مقرب الخاقان اديب الملك با آنكه دستههايى كه بواسطهء بىنظمى سالهاى پيش حكام سابق موقوف كرده بودند ، مقرب الخاقان مشار اليه قرار داده بود كه هرچه دسته هست بيايند و همه آمده بودند . با آن همه ازدحام 3 خلق و اجتماع مردم از سينه زن و غيره ، از دماغ احدى خون نيامد و صداى احدى بلند نشد . حتى طوقى داشتند كه هر وقت در روز عاشورا آن طوق را بيرون مىآوردند ، در سر او آدم كشته مىشد و بههمين واسطه چند سال بود كه آن طوق را بيرون نمىآوردند ، مقرب الخاقان مشار اليه قدغن نمود ، طوق را بيرون آوردند و احدى جرأت نكرد كه حركت خلافى بكند ، يا رفتار ناصواب نمايد .
ريش سفيدان اين ولايت در تعجب بودند كه تا به حال در اين ولايت محال بود كه روز عاشورا نزاع نشود يا قتل اتفاق نيفتد و بواسطهء همين نظم ، عموم رعايا و برايا زياده از حد به وجود مسعود مبارك شاهنشاه جمجاه روحنا و روح العالمين فداه دعاگو شدند .
يك عرّاده 4 توپ كه از جانب سنى الجوانب اعليحضرت شاهنشاه جمجاه روحنا و روح العالمين فداه به مقرب الخاقان اديب الملك مرحمت و مامور قم شده است ، مقرب الخاقان مشار اليه توپ را بسيار محترم داشته و پاى توپ را براى مظلومين بست قرار داده و قرار گذاشته است ، ماهى دو مرتبه به جهت اينكه توپچيان از كار عارى نشوند ، در بيرون دروازه قم مشق تيراندازى مىكنند و هردفعه هفت تير مىاندازند . روز بيست و سيم شهر محرم الحرام ، خود مقرب الخاقان اديب الملك هم به جهت تيراندازى به بيرون دروازه رفت و تيراندازى شد . سه تير نشانه زدند ، دو تير توپچيان و يك تير خود مقرب الخاقان اديب الملك زد و مقرب الخاقان مشار اليه يك ثوب سردارى ماهوت به نايب توپخانه خلعت داد و به توپچيان نيز انعام نمود .
امسال هم به زراعت قم چه مزروعى و چه به شمسآباد سن ريخت ، ولى از اهتمام
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — صفحة 277
مساهمون: ناصر الدين شاه قاجار
ص٢٧٧