و يا مصنوعى است : از جمله صور آدمهاى وحشى ينكى دنيا بود كه بدن خودشان را با رنگهاى مختلف الوان نموده ، گويا نوع زينتى براى خود قرار داده بودهاند .
و قناديل بسيار بزرگ و زيادى از سقف آويزان است كه در ميان آنها كاشته شده از هرنوع گلها و در اين مرتبه درياچهء بزرگى تعمير گرديده كه پاشويها و لب درياچه از بلور ، و در وسط آن فوارهء بزرگى از دو قطعهء بلور ، و در دو طرف آن دو قطعهء گلدان هست از بلور ، كه هركدام دو ذرع ارتفاع و گلدان بسيار بزرگى در سر دارد . و در اين مرتبه قهوهخانههاى رنگين و تماشاخانههاى دلنشين ساخته شده كه عصرها از زن و مرد جمعيتى بوده موزيكان مىزنند و گشت و تفرّج مىنمايند .
و در سمتى اسبابهاى آهنى از قبيل چرخها و هرگونه اسباب براى كشتيخانهها و كالسكههاى بخار و زراعت و فلاحت تازه اختراع گرديده ، مثل اسباب طلا و نقرهء صاف و برّاق زياده از حصر براى ناظران و مشتريان ترتيب داده شده است ، و از هرقسم اسباب آهن نمونه در آنجا گذاشته شده است .
طبقات فوقانى حجرات است براى متاع تجارت كه از هرقسم امتعهء سنگين و ثمين در هرحجره زياده بر كرور گذاشته شده ، و دختران ماهروى و خورشيدوش با كمال تقطيع و نظافت مشغول فروش هستند . و در فرنگستان اكثر محاسبات و دفتر خريد و فروش تجارت عمده با زنها است . در قهوهخانهها و مهمانخانهها و تماشاخانهها - كه هرروز هزار تومان دو هزار تومان معامله مىشود - دفتر محاسبه با زنها است . دائما محاسبه در پيش است هرچه به فروش ميرسد همان آن مينويسند ، و هرشب كه ساعت معامله تمام
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة 261
مساهمون: حسين بن عبد الله سرابى
ص٢٦١