بلى هرگاه مطالعه و ملاحظهء جناب ناظر امور خارجه باظهارات من موافق آمد ، بعلاوه هرگونه منظوراتى كه دارند ، اميد كلى هست كه با كمال خوبى همهء اين امورات فيصلپذير گردد .
قهر دوستانهء دولت عثمانى و موضوع بندر محمره
جناب ناظر امور خارجه گفت كه الحق مطالعات و ملاحظات جناب ايلچى كبير بجا است . شق ديگر به نظر نميآيد كه بيان نمايم و براى تأييد قول جناب ايلچى كبير ، حالا دوستانه اين فقره را اظهار مينمايم كه آن اوقات كه پاى توسط غير در اين مسايل بميان آمده بود ، دولت علّيه عثمانى در نزد خود قهر دوستانه كرده بود . چنان كه در باب بندر محمّره « 1 » كه بجانب ايران ترك شده همين حالت قهر حاصل بود ، زيرا كه دولت علّيه آنجا را ملك خود ميدانست ، و حالا كه فيما بين دولت ايران و انگليس برودت ظهور كرده و پيشنهاد دولت انگليس اين است كه اول بلا اول آنجا را به حيطهء تصرف درآورد ، جاى آن داشت كه دولت علّيه به اين خيال باشد كه چون بندر محمره ملكى مرا از يد تصرف من بيرون كردند ، حالا هركه متصرف مىشود خود داند ، معهذا كمال ملاحظات حاصل است كه هرگاه آنجا را انگليس ضبط نمايد ، اولا بيرون آوردن آن از دست انگليس كمال اشكال را دارد ، و ثانيا تا چه درجه به آن صفحات عربستان مضرت خواهد رسيد ، و از اين حيث كمال تزلزل حاصل است .
جناب امين الملك در اين مقام بناى مكالمات نموده و دلايل حقيّت ايران را ايراد نمود .
هامش
( 1 ) - محمره ، همان نام بندر خرمشهر است و نظر وزير خارجه عثمانى بواگذارى اين بندر ايرانى به ايران است در مقابل ادعاى بىمورد عثمانى ، و دنباله مطلب اشاره به جنگى است كه پس از گرفتن هرات بوسيلهء ايرانيان ، دولت انگلستان با ايران در سال 1273 قمرى آغاز نمود و با شكست ايران و امضاى معاهدهء استقلال افغانستان ( معاهدهء پاريس ) پايان يافت .