تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه رضا قلى ميرزا نايب الاياله ( نوه فتحعلى شاه ) ( فارسى ) — صفحة 772

مساهمون:

ص٧٧٢
بعد از فوت فتحعليشاه ، چند تن از پسران ارشدش به خيال سلطنت افتادند . بين آنها داعيه حسين على ميرزا فرمانفرما والى فارس از همه پابرجاتر بود ؛ زيرا صرف‌نظر از ثروت سرشارش برادر اعيانيش حسن على ميرزا شجاع السلطنه و عبد اللّه خان امين الدوله وزير اول فتحعليشاه نيز يار و همراه او بودند . اما چون روسها طبق معاهده تركمان‌چاى سلطنت عباس ميرزا و اعقابش را تضمين كرده بودند دعوى فرمانفرما به جائى نرسيد . محمد شاه غازى پس از استقرار به تخت سلطنت برادرش فيروزميرزا ( پدربزرگ آقايان فرمانفرمانيان امروز ) و منوچهر خان معتمد الدوله را با قواى كافى مأمور دفع فرمانفرما و شجاع السلطنه كرد و پس از جنگى كه در نزديكى قمشه بين طرفين رويداد قشون فارس شكست خورد و به شيراز فرار كردند . منوچهر خان گرجى پس از تصرف شيراز فرمانفرما و شجاع السلطنه را تحت الحفظ به طهران فرستاد . شجاع السلطنه را در كهريزك كور كردند و فرمانفرما هم چند ماه در طهران تحت نظر بود تا اينكه در وبائى سال 1251 ه . ق . درگذشت . رضا قلى ميرزا پسر ارشد فرمانفرما موفق شد قبل از ورود قواى اعزامى از طهران با چند تن از برادرانش از شيراز فرار كند و خودش را به عراق عرب برساند . وى پس از چند ماه اقامت در عتبات باتفاق دو برادرش تيمور ميرزا و والى ، به منظور پناهنده شدن به دولت انگليس رهسپار لندن مىشود . شاهزادگان تقريبا چهار ماه در لندن ميهمان دولت انگليس بوده و جيمز فريزر سياح و نويسندهء اسكاتلندى مهماندار آنها بوده است . شرح مسافرت شاهزادگان به لندن و بازگشت آنها به بغداد در سفرنامهء رضا قلى ميرزا كه بوسيله دانشگاه چاپ و منتشر شده به تفصيل بيان شده است . جيمز فريزر هم كتابى در دو جلد راجع‌به اقامت شاهزادگان در لندن نوشته كه در سال 1838 ميلادى منتشر شده است . عنوان كتاب بشرح زير است :
The Narrative of the residence of the Persian Princes in London
اينك منتخباتى از كتاب موصوف را كه اين جانب ترجمه كرده‌ام و در حقيقت مكمل سفرنامه است براى علاقه‌مندان به رويدادهاى تاريخى تقديم مىدارد . شرح‌حال جيمز بلى فريزر مهماندار شاهزادگان در لندن طبق دايرة المعارف