[ احوال ولايت فومن ]
تفصيل احوال ولايت فومن كه در غربى شهر رشت واقع است . حاكم نصر اللّه خان [ است ] و محصولش برنج و ابريشم [ است ] . زياد ولايت آباد و معمور است . و در شهر و قصبهء فومن خانهها محصور و سفالپوش و [ داراى ] كاروانسرا و دكاكين و حمام و مساجد و تكيه مىباشد . گذر و عبور قافله به تبريز ، به فومن است . و رودخانههاى بزرگ دارد كه داخل دريا و مرداب انزلى مىشود . محل صيد ماهى حلال است . و فومن قديمتر از رشت مىباشد . در ازمنهء قديم پايتخت سلاطين گيلان بوده است كه الآن در قلعه رودخان به دامنهء كوه قلعهء صلصالجادو كه پادشاه بود و از آجر بنا نهاده موجود و برقرار است . و در مناربازار هم از علامت قديم مىباشد . ماليات خالصه و اربابى ولايت فومن مبلغ سى و يكهزار تومان مىباشد .
از بلدهء فومن به ماسوله چهار فرسخ [ است ] . دويست و پنجاه خانهوارند .
ماليات يكهزار تومان . نايب على اكر بيگ [ است ] . و معدن آهن در ماسوله مىباشد . زراعت ندارند و بالاى كوه واقع است . اهلشان آهنگر و نعل و ميخ - ساز و اهل داد [ و ] ستد مىباشند . و آذوقه از اطراف مىآورند [ و ] به مصرف مىرسانند .