تخطي إلى المحتوى الرئيسي

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى ) — صفحة 436

مساهمون:

ص٤٣٦

ه

هودبرى : اين كلمه درين كتاب و در آثار معاصر او مانند آثار : حافظابرو ، عبد الرزاق سمرقندى ، محمد خاوند شاه ، خواندمير و غيره مكرر استعمال شده است ، چنان كه عبد الرزاق سمرقندى در احوال امير صاحب‌قران گويد : « و تمامى سيورغالات را در ديوان هرسال حكم مجدد طلبيدى مگر آنكه بقيد هودبرى مقيد بودى » . ( مطلع السعدين و مجمع البحرين - مخطوطه كتابخانه ملى ملك ) . و از سياق عبارات و قرائن حاليه و مقاليه موارد استعمال آن چنين معلوم ميگردد كه بمعنى ( اقطاعى ) است يعنى منافع ملكى را به كسى بخشودن . و گويا از كلمه ( هوده ) پارسى - كه اكنون فقط با پيشوند نفى ( - بىهوده ) استعمال مىشود گرفته شده است يعنى : فائده‌برى . و در مجموعه مكاتيب خواجه عبد اللّه مرواريد نشانى ( فرمانى ) از سلطان حسين ميرزا بايقرا موجود است كه در آن خواجه قل محمد ميچكى - كه از نوازندگان مشهور هرات بوده - درخواست نموده كه : موضع چهار باغ را از ولايت شبرغان كه موطن و مولد اوست به دو ارزانى داشته مثال نافذ گردد كه عمال و متصديان به علت مال‌ومنال ديوانى تعرض نرسانند . « . . . و ايجابا لمسئوله حكم جهانمطاع عز صدور يافت كه موضع مذكور را سيورغال و هذبرى مشار اليه دانسته مال و اخراجات نطلبند ، و از كل تكاليف ديوانى معاف . . . و مرفوع القلم دانسته بهيچ‌وجه من الوجوه حواله و مطالبتى ننمايند » . ( مجموعه مكاتيب خواجه عبد إله مرواريد - مخطوطه كتابخانه ملى ملك ) . و اين عبارات صريح است كه هودبرى بمعنى سيورغال و اقطاع و معاف از ماليات و اخراجات دولتى است .