مرج كه به واسطهء فقدان قواى منظم ممكن است به ظهور رسد دولت اعليحضرت پادشاه انگلستان حاضر هستند كه مساعدت مالى وافرى به دولت عليه نموده و براى ايجاد قواى متحد الشكلى پس از اتمام جنگ براى تمام مملكت كه بالاخره قشون جنوب به آن منضم گردد در تحت صاحبمنصبان خارجه كه در خصوص مليت آنها بعد از اين بايد بين دولتين موافقت حاصل شود كمك و مساعدت نمايند و قرارداد انگليس و روس مورخهء 1907 را موقوف الاجرى بدانند ، تا پس از تشكيل دولت منظمى در روسيه براى الغاء آن رسما با دولت ايران داخل مذاكره شوند .
ضمنا اولياء دولت انگليس حاضر هستند كه ابطال شناسائى قرار داد مزبور را از طرف دولت ايران قبول نمايند و تغيير تعرفهء گمركى را با ايران پذيرفته و برحسب ميل اولياى دولت عليه ايران در هر كنفرانس كه نمايندگان دول غيرمتخاصم شركت نمايند نمايندگان ايران نيز مشاركت داشته باشد . اين پيشنهادات هنوز به حال خود باقى و تاكنون از طرف دولت عليه پذيرفته نشده .
از طرف ديگر اغتشاش در حالت شدت [ است ] و عثمانيها در نقاط مختلفهء غربى آذربايجان وارد شده و جنگليها تقريبا ارتباط فى ما بين انزلى و پايتخت را قطع و ويس قونسل انگليس و رئيس بانك شاهنشاهى را در رشت توقيف كردند و در واقع شمال غربى ايران از بحر خزر تا سرحد عثمانى مغشوش و براى عبور و مرور خصم باز است و اين اقدامات كه معابر شمالى را فراگرفته و روزبهروز نيز كسب شدت و وخامت مىنمايد پايتخت ايران را دچار مخاطره ساخته است .
لهذا اولياء دولت انگليس بر خلاف ميل خود درصدد برآمدهاند كه از اين اتفاقات كه دولت ايران نمىتواند يا نمىخواهد جلوگيرى نمايند خود شخصا جلوگيرى به عمل آورد و بنابراين تصميم كردهاند از سرحد عثمانى استعداد كافى به شمال غربى ايران اعزام دارند . توسعهء عمليات استعداد مزبور منوط به اثرات و نتايج حاصله از اين اقدام و قدرتى است كه اولياى دولت عليه به كار خواهند برد .
در خاتمهء مراسله اضافه شده است كه اولياى دولت انگليس با كمال صداقت اعتراف مىنمايند كه اين ترتيب موقتى بوده و حتى القوه سعى و اهتمام خواهد شد از هر چيزى كه مخالف استقلال و تماميت اراضى ايران و مداخله در امور داخلهء مملكت باشد احتراز جويند و قشون انگليس به محض اينكه اوضاع اجازه دهد و در هر صورت در ختم جنگ احضار خواهند شد .
وزارت جليلهء امور خارجه .
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5183
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥١٨٣