ايالتهاى جنوب اسلاو را تقاضا مىكنند يا خير كه مقدرات اين ايالتها به دست خودشان باشد . آيا خودشان هم به آيرلند و مصر و ماداگاسكار و هندوستان و هند و چين و ساير ملل چنانچه انقلاب روسيه به فنلاند و اوكرانيا و سايرين آزادى داد آزادىخواهند بخشيد يا نه . از براى ممالكى كه در ممالك دشمن هستند آزادى خواستن و مللى را كه در تحت حكومت خودشان است به حال سابق باقى نگاه داشتن بهطور بىشرمى و بىحيائى مدافعه كردن از اساس امپرياليزم است .
دول متفقهء ما اگر به اتفاق انقلاب روسيه صلح عمومى را در عموم ممالك مىخواستند و مقدرات تمام ملل را بدون قيد و شرط به كف كفايت خود ملل واگذار مىنمودند و به مظلومينى كه در تحت حكومت آنها هستند البته يك شرايط صلح بين المللى حاصل مىشد . ليكن دول متفقهء ما امروز حاضر بودن خود را براى يك صلح حقيقى دموكراسى به هيچوجه و يا هيچ اقدام ثابت نكردهاند . ليكن دول متفقهء ما امروز حاضر بودن خود را براى يك صلح حقيقى دموكراسى به هيچوجه و يا هيچ اقدام ثابت نكردهاند . دول متفقه به آزادى ملل عداوت و نفرتشان كمتر از آلمان نيست . اميد فقرا و ضعفاى ممالك هم در خصوص اقدام به يك چنين صلحى از طرف دولتشان به اندازهء اميد ما ضعيف است .
دول متفقه فكرى كه دارند اين است كه پرگرام نظامى و جهانگيرى آلمان را درهم شكسته و جهانگيرى انگليس ، فرانسه و ايطاليا و امريكا را بهجاى آن محكم دارند . دول متفقه به سؤالات ما بايد جواب بگويند كه مقصود از تطويل محاربه چيست و چه نوع صلحى را مىخواهند . دولت روسيه در اين محاربات خود را مجبور به رضاى متفقين خود نخواهد نمود كه دول متفقه براى عقد صلح بعضى موانع ايجاد نمايند . وكلاى روسيه باز به مذاكرات صلح مداومت خواهند نمود . اگر دولت روسيه صلح انفرادى عقد مىنمود مسلما يك ضربهء غيرقابل ترميمى براى متفقين او بود و از اين ضربه هم فرانسه و هم ايطاليا بيشتر از سايرين متضرر مىشدند . لهذا اخطار مىكند مضرات صلح انفرادى روسيه را نه تنها براى روسيه بلكه براى دول متفقه هم بايد در نظر آورد . شوراى حكومتى زحمتها كشيده تا زمينهء صلح را فراهم نموده ولى اختيار چگونگى اوضاع بعد از اين در دست متفقين است . ملل مختلفه ، دول متفقه بايد مرامنامهء صلح خود را علنا بيان و دولتهاى خود را مجبور به عقد صلح نمايند و اين حكم مدافعه را براى ملل دارد .
شوراى كميسرى روسيه بر عليه جهانگيرى دول متفقه و ساير دولاند و ترويج مرامنامهء سوسيال دمكرات را در هر مملكتى كه باشد حمايت و مدافعه خواهند كرد .
موافقت مرامنامهها منوط به اشتهاى اشخاصى كه طرفدار جهانگيرى و تضييقات فقرا كه
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5075
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٠٧٥