نمىگذارد كه اين اتحاد برهم بخورد ، چه كسى نمىگذارد در داخلهء روسيه اغتشاش به هم نرسد چنانچه در جنگ ژاپن مغشوش مىشد . چه كسى نمىگذارد سوئد به روسيه حمله ببرد همان انگليس است و پول و تدابير او . چه كسى اين دول بىطرف پرتقال و رومانى و ايطاليا را داخل جنگ مىكند همان انگليس است ، و الا سايرين لياقت اين كارها را نداشته و ندارند . آلمان پرزور است ولى با تزوير از عهدهء اينجانور آبى بر نمىآيد .
حاليه جنگ در بالخان شدت دارد و اخبار صريح نمىرسد مگر روزنامهء پاريس برسد آن هم كه دير مىرسد . ولى بالاخره وقتى كه مىرسد اخبار زياد دارد آن هم تا يك درجه صحيح . هر وقت دولت آلمان فراغتى پيدا كند و بخواهد به مصر و هندوستان حمله ببرد ناچار دولت ديگرى را انگليس داخل جنگ مىكند كه از مصر و هند صرفنظر كند ( مسيو ادوارد مىگفت دور نيست دولت دانمارك هم داخل جنگ شود براى انتزاع شلويك و هولشتن ) . الان در وردن همان قسم جنگ برقرار است و آلمان آنقدرها پيش نمىرود كه روزهاى اول مىرفت . در كنار رودخانهء سوم جنگ انگليس و آلمان مداومت دارد و انگليس مختصرى جلو رفته . در فرونت اطريش روسها جلو رفته و مىخواهند بروند . در ايطاليا هم اطريش عقب نشسته شهر گوريزيا را ايطاليا گرفته است . در بالخان از جنوب قشون انگليس و فرانسه و صرب از شمال روس و رومانى مىخواهند بلغار را مضمحل كنند . آلمان هم نمىگذارد . پس تاريخ دنيا چيزى نيست مگر قتل و غارت . اى خراب شود اين دنياى پنج روزه . زياده و السلام . يك روز مفصلتر از اينها تعريف تدابير انگليس را براى مشاور الملك مىكردم مىگفت شما انگليس را مثل خود آنها شناختهايد .
از جنگ رومانى اطلاع صحيح ندارم روزنامه نرسيده .
( پايان نامهء عماد السلطنه )
رقعهء حاج آقا
دوم ذيحجه - بعد از احوالپرسى . اسبابها را جمع كرده پنجشنبهء گذشته بناى شهر بود . مختصر خبرى از ناخوشى در حضرت عبد العظيم باعث توقف شد . كلفت ، آشپز ندارم . هواى شمران هم سرد [ ست ] . اشكال ماندن زيادتر شده احتمال مىرود فردا يا پسفردا شهر بروم تا خدا چه خواهد . سيكلمه و شيپورى با گل لافرانس و چاهى نوشتم شهر گرفته به كدخدا بدهند بياورد ( اينها تفننات من است ) .
اطلاعات جنگ را مسيو و مادام به اندازه دادهاند . آنچه ما خبر داريم همينطور اردوى طرفين در خاك كوريجان بدبخت متوقفاند . جنگ سختى نشده زد و خوردهاى مختصر است . در كردستان گويا جنگ سختى شده طرفين مىگويند مساعد به حال ما