تفصيل همدان و اخراج حاكم
پنجشنبه 24 جمادى الاولى - مطلب تازه و حكايت خندهدار تفصيل همدان است .
ميدان رفتم ديدم امين نظام مىگويد سه روزه بايد توپچى قراگوزلو را حاضر كنى كه همراه ما همدان بيايد . معلوم شد اهل شهر اجماع كرده شاهزاده اميرنويان را بيرون كردهاند و تمام اسبابش را غارت كردهاند . الان شهر در كمال اغتشاش و انقلاب است . اعليحضرت همايونى امين نظام را رئيس و سردار كردهاند كه اردوى مفصلى برداشته برود همدان و شهر را خراب كند . مىگفت با پنج فوج ، دو هزار و پانصد سوار يكصد نفر توپچى ، شش ارابه توپ ده روز ديگر بلكه زودتر بايد برويم . رفتيم در باغ آقا و جمعى ديگر بودند . آقا فرمودند توپچى را معجلا حاضر كن . عرض كردم توپچى مبلغى طلبكار است و چهار ماه است كه من عرض مىكنم . يك سال است عماد السلطنه و حسين خان عرض كردهاند مرحمتى نشده است . با اين حالت توپچى نخواهد آمد .
مدتى با آجودانباشى كل حضور آقا گفتگو كرديم . آخر الامر آقا فرمودند بروات امسال و سال قبل را بياور خودم حكم خواهم كرد . رفتم توپخانه برات را دادم اعتماد لشكر نوشت . دو ساعتى آنجا گفتگو و مرافعه در باب كسر داشتيم . تا غروب هم با آجودانباشى معطل شديم آقا در مجلس بود و نيامد . غروب منزل آمدم حمام رفتم .
شنبه 26 - صبح درب خانه رفتم تا سه ساعت به غروب مانده بودم . هرچه آقا فرمود نشسته با آجودانباشى حساب كنيد او خودش را به كارى ديگر مشغول كرد .
خسته شده خانهء حضرت و الا رفتم . خانم شاهزاده الحمد لله كمى بهتر است . هنوز اثر بيهوشى باقى است و هذيان متصل مىگويد . خداوند شفائى كرامت كند .
يكشنبه - تا عصر منزل بودم . باد سردى از نصف شب مىآيد . حوضها يخ بست .
اول سرماست . دو ساعت به غروب مانده سوار شدم . هوا سرد بود .
ساعد السلطنه و ضياء الملك از همدان احضار شدهاند . تمام تقصيرات آشوب و فتنهء همدان به گردن همينها است . آخوند ملا عبد الله را همينها به اين كارها بازداشتند . نتيجهء عزل شاهزاده در آن سال اين قسم مفسده و فساد و مخارج فوق العاده فراهم مىآورد .
شكم گرسنهء سرباز
هزار تومان گرفتند الان شصت هزار تومان پول نقد دادند تا اين اردو تشكيل يافت . اين بيچاره سرباز در اين زمستان سخت خصوصا همدان با آن بىاسبابى و كم پولى ، پانزده نفر در يك چادر قلندرى با ماهى چهار هزار جيره چه خواهند كرد . فكر هيزم و خوراك باشند يا نزاع و دعوا . شكم گرسنه چه خواهند كرد .
دو شيطان و پيشكش
الان هم كه اين دو شيطان آمدند و رفع تمام تقصيرات را به جزئى پيشكش