احساسات خود در نخستين برخورد با آثار باستانى ايران از جمله كتيبههاى بيستون و طاقبستان نوشت و از احساسات مشترك و گرم ميان ايران و فرانسه گفت ؛ و اينكه در فرانسه همه نوابغ ادبى ايران چون شاهكارهاى فردوسى ، سعدى ، مولوى و حافظ را مىستايند و آثار باستانى اين سرزمين را مىشناسند . او نوشت يكى از دلايل سفر من به ايران بردن همين اطلاعات به فرانسه است . 4
* ديدگاههاى معتمد الوزاره از اروميه
معتمد الوزاره كارگزار سابق اروميه و رئيس فعلى كميسيون سرحدى ماكو در گزارشى كه امروز به وزارت امور خارجه فرستاد با يادآورى هشدارها و پيشبينىهاى خود درباره فجايعى كه در منطقه اروميه پيش آمد و نيز تركتازيهايى كه سيميتقو نشان داد و مردم آن ناحيه را آواره نمود ، نوشت تفصيل اين حوادث را در كتابچهاى پيش از اين تقديم كردهام .
وى وجود مسيونرهاى آمريكايى در منطقه را بهعنوان پشتيبان جنبشهاى بعدى ارامنه و آشوريان مطرح كرد و افزود : « اين دو جماعت فاسد العقيده و خونريز در ارومى از اشخاص بانفوذ ، متفق و متحد دارند ؛ چنان كه غائله . . . آشوريها به خصوص قضيه . . . سيميتقو به دستيارى همان اشخاص و اقدامات عوامفريبانه آنها صورت وقوع يافت و چندين ولايت مهم سرحدى خراب و اهالى محو و ميليونها به دولت خسارت وارد آمد . » وى در پايان بار ديگر نوشت : « خاصه در اين موقع كه گويا مسيونرهاى امريكا هم در ارومى هستند . . . خيلى محل ملاحظه و قابل توجه است . » 5
هامش
( 1 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 13 - 37 - 1 / 45 - 1301 .
( 2 ) . همان ، 9 تا 7 - 8 - 32 - 1301 .
( 3 ) . روزنامه ايران ، شم 1321 ، ص 2 .
( 4 ) . همان ، صص 3 و 4 .
( 5 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1302 ، پ 26 ، ص 54 .