* تبريك به انتشار قرن بيستم
روزنامه ايران امروز انتشار دوباره نشريه قرن بيستم 18 را تبريك گفت و نوشت كه اين جريده سال گذشته در شانزده صفحه منتشر مىشد و اينك با مديريت ميرزاده عشقى و عباس ميرزا بار ديگر در اختيار خوانندگان قرار گرفته است . 19
* تذكر به ركن اعظم نايب الحكومه سابق تربت
در پى رسيدن اخبارى از تحركات و دسيسههاى ركن اعظم نايب الحكومه سابق تربت بر ضد مصالح ولايتى از طرف قوام السلطنه رياست وزراء تلگرافى به او فرستاده شد كه در برابر اوامر دولت مطيع باشد و آرامش آن منطقه را برهم نزند . 20
* پرداخت حقوق دىماه كارمندان وزارت ماليه
امروز « حقوق برج جدى اعضاء و اجزاء وزارت ماليه پرداخت شد و برطبق دستور مديركل وزارت ماليه حقوقهاى بالاى 60 تومان با چك تحويل شد تا از بانك بگيرند . » 21
* امتناع گمرك از دادن كشتيها
پس از توافقات صورت گرفته بين وزارت جنگ و وزارت ماليه براى تحويل كشتيهايى كه در بوشهر هستند به نماينده قشون در بندر ، گمرك مىگويد كه هنوز در اين مورد دستورى نرسيده است . 22 موضوع به وزارت جنگ منعكس شد و رضا خان به حكومت بنادر نوشت كه اظهارات گمرك بىمورد است ؛ از وزارت ماليه حكم لازم صادر شده است كه جهازات به اداره قشونى تحويل داده شود . 23
[ تصوير ] بوشهر قديم
هامش
( 1 ) . روزنامه اتحاد ، شم 287 ، صص 1 و 2 . « سقوط قوام و تقليل طرفداران او در مجلس ، علل مختلفى داشت . يكى مبارزه پنهانى و آشكار سردار سپه وزير جنگ با او بود . ضربتى كه قوام به سردار سپه وارد كرد گرچه ظاهرا التيام يافت ولى كينهء قوام در دل او باقى مانده بود و لذا مصلحت خود را در اين ديد كه با سوسياليستها نزديك شده ، به دست آنها كلك قوام را بكند . سردار سپه ميل داشت نظميه را ضميمه كار خود كند و يكى از نظاميان مورد اعتماد خود را در رأس آن بگمارد و كليه افسران سوئدى را مرخص كند و در اين مورد گزارشى به قوام السلطنه داد . ولى رئيس دولت از انجام چنين تقاضايى سر باززد و خواستهء او را اجابت ننمود . غير از مخالفت سردار سپه با رئيس دولت كه از طريق حزب سوسياليست انجام مىگرفت ، دولتين انگلستان و شوروى هم از او روى برگردانيدند .
انگليسها از اينكه قوام السلطنه سياست خارجى سومى را در ايران بنياد نهاد ناراضى ، بلكه از مخالفين سرسخت او شدند . قوام السلطنه با استخدام مستشاران امريكايى براى ماليه ايران و مذاكره با شركتهاى . . . [ نفتى امريكا ] براى اعطاى نفت شمال ، نفوذ يك دولت خارجى را در ايران موجب مىشد و طبعا منافع انگليسها به خطر مىافتاد . شوروىها هم در امر تجارت و صادرات و واردات و مسئله ترانزيت و ماهيگيرى بحر خزر انتظاراتى از دولت قوام السلطنه داشتند كه چون انجام نپذيرفته بود ، براى ساقط كردن وى تلاش مىكردند . بالاخره تدريجا از موفقيت دولت كم شد و اقليت مجلس به زعامت سليمان محسن و سيد محمد صادق طباطبايى به 48 نفر رسيدند و چون قوام هوا را پس ديد ، قبل از آنكه با رأى عدم اعتماد مواجه شود ، از كار كنارهگيرى كرد . » ( عاقلى ، ميرزا احمد خان . . . ، ص 233 ) . « بر خلاف كابينه اول قوام السلطنه كه به محض اعلام سقوط آن مردم را متأثر كرده و تأثير عميقى بخشيده بود اين مرتبه خبر استعفاى مشار اليه در بين طبقات مختلفه با خوشوقتى تلقى گرديد زيرا قوام السلطنه در سياست خارجى خيلى قوى و صاحب عزم و اراده و تصميم بود ولى برعكس در سياست داخلى كشور ضعيف و اصولا مردمدار نبود . به اين جهت هم روزبهروز برتعداد مخالفين كابينه افزوده مىگشت و سردار سپه هم مخفيانه عليه كابينه اقداماتى مىنمود .
علت ضعف سياست داخلى هم اين بود كه روح آريستوكرات منشى قوام السلطنه مانع از اين بود كه بتواند با مردم كاملا تماس و آنها را با زبان نرم و ملايم راضى نمايد .
به همين لحاظ پس از تشكيل كابينه در خارج از مجلس جرايد طرفدار سوسياليستها بناى حملات شديد را گذاشته و در مجلس هم نمايندگان سوسياليست بناى مخالفت شديد را با كابينه قوام السلطنه گذاشته در سقوط آن نهايت كوشش را مىنمودند . منتهى مقاومت و طرفدارى مدرس ليدر اكثريت و نمايندگان اكثريت مجلس در مقابل حملات سوسياليستها در مجلس ، مانع از سقوط كابينه بودند . تااينكه بالاخره قوام السلطنه از اين كشمكشها خسته شده روز پنجم دلو در قصر گلستان به حضور احمد شاه رفته ، استعفاى خود را تقديم نمود . گرچه خارجيها هم به علت موافقت قوام السلطنه با مسئله نفت شمال و كمپانيهاى امريكايى باطنا عليه كابينه تحريكاتى مىكردند و مىتوان علت اصلى سقوط كابينه را در اثر مخالفت آنها دانست ولى وسائل و ظاهر امر و اسباب كار طورى چيده شده بود كه كابينه ناگهان به شرح بالا ناچار به استعفا گرديد . » ( مكى ، تاريخ بيست ساله ايران ، ج 2 ، ص 234 ) .
( 2 ) . روزنامه اتحاد ، شم 287 ، ص 2 .
( 3 ) . روزنامه ايران ، شم 1307 ، ص 3 .
( 4 ) . روزنامه اتحاد ، شم 287 ، ص 2 .
( 5 ) . روزنامه ايران ، شم 1307 ، ص 3 .
( 6 ) . روزنامه اتحاد ، شم 287 ، ص 2 .
( 7 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 11 ، ص 2 .
( 8 ) . همان ، پ 3 ، ص 77 .
( 9 ) . همان ، پ 18 ، ص 7 .
( 10 ) . اسناد وزارت امور خارجه 24 - 14 - 49 - 1301 .
( 11 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 19 ، ص 59 .
( 12 ) . همان ، پ 1 ، ص 91 .
( 13 ) . همان ، پ 17 ، ص 28 .
( 14 ) . اسناد وزارت امور خارجه 6 - 43 - 32 - 1301 .
( 15 ) . همان ، 4 - 1 - 53 - 1301 .
( 16 ) . سازمان اسناد ملى ايران ، سند شم 291003502 ، آرشيو 304 ع 4 آ ج ا ، شم ميكروفيلم 00180064 . در جزوهاى كه اساسنامه اين جمعيت در آن درج شده بود تاريخ تأسيس جمعيت شير و خورشيد سرخ ايران ، اسفند 1301 ياد شده است .
( 17 ) . روزنامه ايران ، شم 1306 ، ص 1 .
( 18 ) . قرن بيستم هفتهنامه تندرو سياسى و مخالف جمهورى رضا خان به صاحبامتيازى و نويسندگى سيد محمد رضا ميرزاده عشقى كه نخستين شماره آن ( سال اول ) در 16 صفحه و به قطع وزيرى روز جمعه ( 27 شعبان 1339 / 16 ارديبهشت 1300 ) در تهران منتشر گرديد . قرن بيستم به صورت سرى و در مطبعه روشنايى تهران چاپ مىشد . اكثر مقالههاى آن را ميرزاده عشقى مىنوشت كه از بهترين مقالهها به شمار مىآيد . شماره اول سال دوم اين نشريه در 28 جمادى الاولى 1341 / 25 دى 1301 به مديرمسئولى عباس اسكندرى منتشر شد .