اختيار گذاردن « چهارصد نفر ايرانى انقلابى متوقف روس » مناسب است تا با همراهى لاهوتى ، احسان اللّه خان دوستدار و حاج احمد عليه دولت وارد عمل شويم . نبيل الدوله كارگزار آستارا پس از اين اظهارات نبود قشون در آستارا را يادآور مىشود كه اگر چنين هجومى رخ دهد وضعيت خطرناكى پيش خواهد آمد . 6
* حضور نظاميان عثمانى ميان نيروهاى اقبال السلطنه
بنا به گزارش فرمانده نظامى خوى و سلماس ، ياور معين السلطنه ، بنابر تحقيقات صورت گرفته « اقبال السلطنه و خوانين ماكو از عساكر عثمانى هركدام ده نفر پنج نفر نگاه داشته . . . متجاوز از هفتاد و الى هشتاد نفر نزد خوانين مستخدم هستند . » در اين گزارش محرمانه قيد شده است كه لباسهاى اين نظاميان با رنگهاى مختلف تهيه شده است . 7 گويا اين نظاميان از فراريان نظامى عثمانى بودند كه خوانين ماكو آنها را به استخدام خود درآورده بودند .
* همكارى خوانين ماكو در امر خلع سلاح
بنا به گزارش رئيس كميسيون امور سرحدى ماكو و جلفا چند روزى است يكى از صاحبمنصبان نظامى براى جمعآورى سلاح وارد ماكو شده و مشغول گرفتن آنهاست .
« خوانين هم در تسليم آنها مضايقه ندارند . » با اين حال اقبال السلطنه با دلخورى گفته است « احتياج به اعزام مأمور نداشت . هرگاه به خود من تلگراف مىكردند از خوانين گرفته به اداره قشونى مىفرستادم . » 8
* دستور تحقيق از وضعيت ايرانيان مقيم كويته و كراچى
به دنبال گزارش حاكم دزداب از وضعيت وخيم ايرانيان مقيم كويته و كراچى ( ر . ك : 22 آذر ) به كنسولگرى ايران در بمبئى دستور داده شد تحقيقات كاملى در اين زمينه صورت دهد « و در صورتى كه تعيين ويس قونسول افتخارى با شرايط لازمه در نقاط مزبوره ممكن و مفيد باشد راپورت دهيد كه اجازه صادر گردد تا سرپرستى از ايرانيان آنجا [ تعيين ] شده تحميلى هم بر بودجه دولت نشود . » 9
[ تصوير ] نمايى از شهر كراچى در 1920 ميلادى
* اغتشاش و ناامنى در بين النهرين
روزنامه اتحاد در شماره امروز خود خبر داد كه ناامنى و عدم آسايش در بين النهرين حكمفرماست و مردم از شركت در انتخابات خوددارى مىكنند . سرپرسى كاكس نماينده عالى انگليس راه لندن را در پيش گرفته و گويا از طرف دولت انگلستان احضار شده است « و تصور مىرود ديگر به واسطه سياست خشنى كه در مدت مأموريت خود در عراق اعمال شده مراجعت ننمايد . » اين خبر مىافزايد كه وهابيان كه پيش از اين دست به شرارتهايى در منطقه عراق زده بودند ، اينك بار ديگر به سمت ناصريه حمله كردهاند . 10
* جلوگيرى از صدور اغنام و احشام
از طرف دولت به همه مأموران مرزى دستور داده شد كه از صدور هر نوع اغنام و احشام از خاك ايران جلوگيرى كنند .
روزنامه ايران با چاپ اين خبر در علت اين دستور العمل فقط نوشت كه اين مسئله باعث شكايات زيادى شده بود . 11
* درخواست فهرست حقوق دىماه كارمندان
ميلسپو مديركل ماليه از وزارتخانهها و دواير دولتى خواست كه صورت حقوق دىماه كارمندان خود را ارسال دارند تا وزارت ماليه اقدام به پرداخت آن كند . همچنين قرار شده است صورت شهريههاى دىماه را نيز تهيه و شروع به پرداخت آن كنند . 12
* كشف آثار باستانى در قروستپه
بنا به اطلاع حكومت قزوين ، نايب الحكومه دودانگه گفته است كه رعاياى روستاى حيدريه هنگام حمل خاك از ارتفاعى كه « قروستپه » گفته مىشود نه عدد سكه طلا پيدا كردهاند . از طرف حكومت ، نمايندگان اداره اوقاف و نظميه بدان محل رفته و از ادامه حفارى و خاكبردارى جلوگيرى شده است . 13
* اطلاعات ديگرى از مدرسه روسى غازيان
در پى درخواست وزارت امور خارجه از كارگزارى رشت ( ر . ك : 18 دى ) درباره موقعيت ملكى مدرسه روسى غازيان اين كارگزارى امروز نوشت كه زمين مدرسه « متعلق به آقايان سپهدار ، سپهسالار و تومانيانس بوده و قباله زمين را بهطور اعانه به روسها دادهاند » و ساختمان در سال 1332 ق ساخته شده و ابتدا مدرسه بوده است نه كليسا . 14
* تفتيش چاپار يك انگليسى و اعتراض سفارت
سرپرسى لورن امروز در نامهاى به قوام السلطنه از قول كنسول انگليس در كرمانشاه نوشت كه مأموران نظامى در بازار كرمانشاه چاپار وكيل انگليس در كردستان را نگاه داشته و نامهاى كه كنسول انگليس نوشته بود ، گرفته ، خوانده و به چاپار پس دادهاند . « مستر وارل از اين اقدام غير [ اصولى ] به حكمران كرمانشاهان پروتست نمودهاند . » لورن از قوام السلطنه خواست از وزير جنگ بخواهد تحقيقات لازم را در اين مورد به عمل آورد . 15
هامش
( 1 ) . روزنامه ايران ، شم 1306 ، ص 1 .
( 2 ) . رضا بصير الدوله هروى فرزند ميرزا على اكبر خان كجورى در 1255 ش متولد شد . او از نزديكترين افراد به احمد شاه بود و به علت عدم علاقه به سياست هيچگاه پست دولتى قبول نكرد و تا آخر عمر نيز اين رويه را پيروى كرد . رتشتين وزير مختار شوروى پس از ورود به ايران ( در فروردين 1300 ) و در ارديبهشت 1300 رسما با احمد شاه ملاقات نموده ، نامه لنين را به وى تسليم كرد . رتشتين از ابتداى ورودش به ايران سعى كرد روابط و مذاكرات دوستانهاى با احمد شاه و برخى از رجال سياسى كشور برقرار كند و از همين رو توانست اعتماد احمد شاه را به خود جلب