وى نوشت كه خوب است تا دريافت نظر مستشار امريكايى ( ميلسپو ) ، معلوم شدن ماهيت مجلس شوراى ملى در بهار آينده ، و اينكه آيا دولت جديدى پس از بازگشت شاه تشكيل خواهد شد يا نه ، نظرى در اين مورد ندهيم ، بلكه برعكس « در صورت اعتراض به طرح ما بايد از ارزشمندى آن حمايت كنيم ، لكن در حال حاضر از طرح اين موضوع بايد خوددارى نماييم . » 16
* پيشدستى وزير مختار انگليس
سرپرسى لورن در گزارشى كه امروز به كرزن وزير امور خارجه انگليس فرستاد نوشت كه براى جلوگيرى از هيجانات و تأويلاتى كه ممكن است با رسيدن اخبار مرتبط با سيميتقو به ايران رخ دهد و نيز براى پيشدستى ، بهطور خصوصى نخستوزير را از ورود سيميتقو به آن بخش از بين النهرين كه زير كنترل كامل دولت عراق نيست آگاه كردم و به او گفتم كه هدف سيميتقو از اين كار ايجاد روابط با مقامات انگليسى بود .
لورن وزير مختار انگليس در ادامه افزود كه قوام السلطنه از اين اطلاعرسانى تشكر كرده ، گفته است سيميتقو را دستگير كرده ، تحويل ايران بدهيد . لورن از كرزن خواست درباره پاسخى كه بايد به نخستوزير بدهد ، دستور لازم به او ابلاغ گردد . 17
هامش
( 1 ) .FO E 13430 / 96 / 65.
( 2 ) . روزنامه ايران ، شم 1267 ، ص 3 . تلگرامهايى كه احمد شاه از بوشهر به تهران فرستاد ، تاريخ هشتم آذر دارد و به استناد همان تلگرافها ديگر منابع روز ورود او را هشتم آذر ياد كردهاند ( بهار ( ملك الشعرا ) ، تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران ، ج 1 ، ص 287 ؛ روزنامه ايران ، شم 1269 ، ص 1 ) .
( 3 ) . روزنامه ايران ، شم 1267 ، صص 1 و 2 .
( 4 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 14 - 44 - 16 - 1301 .
( 5 ) . روزنامه ايران ، شم 1266 ، ص 1 . تحكيم روابط تجارى ايران و روسيه شوروى از اوايل سال جارى ( 1301 ش ) در زمان نخستوزيرى مشير الدوله شروع شد . پيش از او « قوام السلطنه آنقدر درگير مذاكره با امريكاييها و سركوب شورشهاى گيلان و خراسان بود كه فرصت نكرده بود به مسئله روابط بازرگانى با اتحاد شوروى بپردازد . اما نخستوزير جديد برنامهء خود را بهبود مناسبات با شوروى و انعقاد قرارداد بازرگانى با آن كشور قرار داد و سيد حسن تقىزاده را كه در برلين به انتشار مجلهء كاوه اشتغال داشت مأمور كرد به مسكو برود و براى انعقاد يك قرارداد بازرگانى كوشش كند . اما تقىزاده با مشكلات فراوانى روبرو شد زيرا به رغم امضاى عهدنامه مودت ايران و شوروى و عادى شدن روابط دو كشور ، بدگمانى دوجانبه بر مناسبات فيما بين حكمروايى مىكرد . از يك سو شورويها هيأت حاكمه ايران را انگلوفيل مىدانستند و نسبت به آن بدبين بودند و از سوى ديگر دولت و مجلس ايران از طرز رفتار شورويها كه چندان فرقى با رژيم تزارى نداشت ، نارضايتى داشتند . » ( مهدوى ، سياست خارجى ايران در . . . ، ص 16 ) .
( 6 ) . همان ، ص 3 .
( 7 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 8 - 6 - 29 - 1301 .
( 8 ) . روزنامه ايران ، شم 1266 ، ص 3 .
( 9 ) . همان ، ص 4 .
( 10 ) . همانجا . در دوران احمد شاه قاجار و در زمان وزارت ميرزا احمد خان بدر ( نصير الدوله ) ، مدرسهاى دو كلاسه به نام « دار المعلمين » به منظور تربيت معلم براى دوره ابتدايى و دوره متوسطه در اواخر 1297 ش در خيابان نادرى كوچه نوبهار افتتاح شد . به علت تنگى جا در همان سال مدرسه به عمارت شركت فرهنگ واقع در تخت زمرد كوچه سهيم الملك انتقال يافت . رياست آن با ابو الحسن فروغى و نظامت آن با اسماعيل مرآت بود . با گسترش و تنگى جا مدرسه مجددا به باغ قوام الدوله نقل مكان شد . فروغى نزديك به ده سال ( تا 1307 ش ) رياست مدرسه را برعهده داشت . در سال 1308 ش دار المعلمين مركزى به سبب افزايش مدارس متوسطه و احتياج به معلم براى تدريس در آنها ، به دار المعلمين عالى تبديل شد . در اسفند 1312 با تصويب قانون تربيت معلم در مجلس شوراى ملى ، نام مدرسه به دانشسراى عالى تبديل گرديد و در سال 1353 ش به تصويب شوراى گسترش وزارت علوم و آموزش عالى ، دانشسراى عالى به دانشگاه تربيت معلم تغيير يافت . ( صفوى ، تاريخ آموزش و پرورش ايران از . . . ، صص 112 - 111 ؛ قاسمى پويا ، مدارس جديد در دوره قاجاريه ، ص 504 ؛ معتمدى ، جغرافياى تاريخى تهران ، صص 515 - 514 ) .
( 11 ) . روزنامه ايران ، شم 1266 ، ص 3 .
( 12 ) . اسنادى از اختلافات و دعاوى . . . ، صص 44 و 45 .
( 13 ) . روزنامه ايران ، شم 1267 ، ص 4 .
( 14 ) . همانجا .
( 15 ) . همان ، شم 1269 ، ص 4 .
( 16 ) .FO E 13199 / 70 / 34 .( 17 ) .FO E 13446 / 1076 / 34 .