سهشنبه 22 آبان 1301 / 14 نوامبر 1922 / 24 ربيع الاول 1341
* امتياز نفت شمال و موضعگيرى روسيه
امروز تلگراف بىسيم مسكو از مبدأ ولادىوستك درباره اعطاى امتياز نفت شمال به امريكا خبرى ارسال كرد كه در واقع دست ايران را براى معامله با كمپانىهاى امريكا بست .
اين خبر و در واقع اظهارنظر كه به فاصله دو روز پس از تصويب لايحه نفت در كميسيون مربوط منتشر شد ، براى ايران بسيار حائز اهميت بود . اين بىسيم با اشاره به اينكه در امريكا گفته مىشود گرفتن امتياز نفت شمال ايران كه با قفقاز هممرز است بدون مشاركت روسيه امكانپذير نيست ، اضافه مىكند اين امتياز بدون اعطاى حق ترانزيت از طرف روسيه صورت عملى نخواهد گرفت . ديگر اينكه حضور شركتهاى خارجى در اين منطقه ظن روسيه را برمىانگيزد چرا كه از ماهيت آنها باخبر نيست . بههرحال « اگر اين امتيازات بدون اطلاع و موافقت او انجام گيرد بديهى است كه روسيه اين قبيل مؤسسات خارجى را كه توليد سوءظن مىكنند در آن حدود راه نخواهد داد . » 1
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
پيش از غروب امروز مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد . اين جلسه به مواد ديگرى از قانون استخدام رسيدگى كرد . در پايان تدين گفت كه شنيده شده كاميل موليتور مأمور دولت ايران براى تحويل گرفتن پست جنوب شده و به آن منطقه خواهد رفت . وى از وزير پست و تلگراف پرسيد كه آيا اين موضوع حقيقت دارد يا نه ؟
موليتور متهم به اختلاس از اين وزارتخانه بود . حائرىزاده هم درخواست كرد كه محاكمه دبوا پيشكار سابق ماليه خراسان كه اينك به سفارت بلژيك پناه برده ، علنى باشد . 2 در اين جلسه درباره در دستور قرار گرفتن لايحه نفت همصحبت شد كه مقرر گرديد در جلسه آينده نمايندگان وارد شور شوند .
قوام السلطنه هم در نامهاى به رئيس مجلس درخواست كرد كه اين لايحه در دستور كار مجلس فردا قرار گيرد و فوريت آن نيز تصويب گردد . 3
* گزارش وحيد السلطنه از نيروهاى پليس انگليس در خوزستان
پيرو درخواست وزارت امور خارجه از نماينده خود در خوزستان در مورد تشكيل پليس جديد ، وحيد السلطنه امروز پاسخ داد كه نزديك چهل نفر از پليس جنوب را در آبادان گرد آوردهاند و كاپيتان ماريس مسئول آنها است . هنوز به اين نيروها رسميت نبخشيدهاند ولى در نظر دارند تعداد آنها را افزايش دهند ، اما فعلا موضوع مسكوت است ؛ عدهاى پليس هم به عنوان حفاظت از ادارات خود دارند . وى در ادامه نوشت كه در آبادان و مسجد سليمان تلگراف بىسيم راهاندازى شده و دفاتر پستى انگليس همچنان فعال است . در گفتوگويى كه با سرويلسن رئيس كمپانى نفت صورت گرفت وى گفت كه براى تحويل دفاتر پستى آمادهاند به شرطى كه براى دو سال به نحوى سازماندهى شود كه اطمينان خاطر انگليس فراهم گردد ؛ ديگر آنكه دفاتر پستى خرمشهر را نزديك ادارات كمپانى قرار دهند تا براى حملونقل امكانات پستى دچار زحمت نشوند . 4
* انعكاس گزارش مستشار الدوله به رضا خان
پس از گزارش مسئولان كميسيون سرحدى از كاستىهاى موجود براى شروع مذاكره با هيأت روسى درباره مسائل مرزى به وزارت امور خارجه و از آن جمله نبود سواره نظام همراه هيأت براى تأمين امنيت ، ( ر . ك : 17 آبان ) موضوع به رضا خان وزير جنگ منعكس شد . وزارت جنگ مقرر داشته بود فقط ده نفر نظامى با كميسيون سرحدى همراه باشند اما مستشار الدوله « اين عده را كافى ندانسته و از خود سلب مسئوليت مىكند و جدا تقاضاى پنجاه نفر ديگر دارد و اظهار عدم اعتماد به