مهاجرت كردهاند . در اين گزارش روشن نيست كه اين عده از اهالى سلماس و اروميه بودند كه اينك به موطن خود بازمىگردند يا اهالى روستاهاى اطراف شهر ماكو هستند كه به اين مهاجرت تن دادهاند . چرا كه در ادامه خبر آمده است كه « تا حال خوانين و مالكين نتوانستهاند [ آنان را ] در منع عزيمت متقاعد نمايند و حاليه هم مشغول و تدريجا مىروند . » 6
* بازنگاهدارى مدرسه مظفرى با چنگ و دندان
كنسول دولت ايران در عشقآباد نوشت با اينكه وعدههاى وزارت امور خارجه در كمك به گشايش و ادامه حيات مدرسه مظفرى عشقآباد تحقق پيدا نكرده ، اما همان وعدهها موجب شد كه به هر وسيله مدرسه باز شود و اينك بيش از دويست و پنجاه دانشآموز در آن درس مىخوانند . آنها همگى ايرانى هستند .
كنسول يادآور شد كه تشويق كاركنان مدرسه به ادامه كار ديگر چارهساز نيست . « مستدعى است در اين موضوع اقدام قطعى فرموده ، راضى نشويد اين مؤسسه ملى كه هجده سال است يگانه افتخار ايرانيان اين حدود است معدوم گردد . » 7
* بازتاب تغيير دولت انگلستان در ايران
برخى از مطبوعات داخلى جابهجايى قدرت در انگلستان را با اهميت تلقى كرده ، با تفصيل به آن پرداختند . هفتهنامه نوبهار نيز اين موضوع را مورد توجه قرار داد و در شماره امروز خود نوشت كه لويد جرج « به واسطه خبطهايى كه پس از جنگ و مخصوصا در سياست اخير شرق نزديك به او نسبت مىدهند سبب سلب اعتماد اكثريت از وى شده و او را مجبور به استعفا نموده . . . مستر بنارلاو
Bonar Law
كانديداى رياست وزرايى در انگلستان است .
بنارلاو از حزب محافظهكار [ است ] . . . در ايران بعضيها از اين تغييرات و پيشآمدها اظهار مسرت مىكنند ولى معلوم نيست از يك حزب محافظهكار چه توقعى مىتوان داشت ، در صورتى كه ما از سياست حزب ليبرال در آه و فغانيم . . . عزلونصب وزراى ممالك زنده هيچ تغييرى در اين گورستان نخواهد داد . » 8
[ تصوير ] بنار لاو
هامش
( 1 ) . حاج آقا جمال اصفهانى ( 1284 - 1354 ق / 1314 ش ) سومين چهره شاخص خانواده آقانجفى است . عمده شهرت وى به سبب تبعيد از اصفهان به تهران به دست نيروهاى اشغالگر روس در جنگ جهانى اول است . او در تهران از موقعيت درخورى برخوردار شده ، مدتى هم امام جمعه بود .
حاج آقا جمال در جريانهاى سياسى و اجتماعى نفوذى يافته ، بسيارى او را مانعى در روند غربگرايى دانستهاند . پس از كودتاى اسفند 1299 به مخالفان سردار سپه پيوسته ، در جمع هواداران سيد حسن مدرس ايستاد . او در نخستين مجلس مؤسسان ( 1304 ش ) هم عضويت داشت . باوجوداين هنگام رأىگيرى براى تصويب نهايى ماده واحده تغيير سلطنت قاجاريه جزو غائبين آن مجلس بود . گفته شده است كه در مخالفت با رضا شاه همراه برادرش آقا نور اللّه نجفى به مبارزه برخاست . اما پس از مرگ برادرش تهران را ترك گفت و رهسپار قم شد . در اوايل 1352 ق / 1312 ش به اصفهان بازگشت . تا زمان مرگش كه در 25 جمادى الاول 1354 / 2 شهريور 1314 روى داد گوشه عزلت برگزيد و با كسى معاشرت ننمود . برخى بر اين باورند كه در اين مدت تحتنظر بوده ، مرگش نيز مشكوك بوده است ؛ طورى كه مجلس ختم وى چند ساعتى با اجازه دولت در مسجد شاه برگزار گرديد و پس از آن كسى به سبب مقررات و محدوديتهاى دولتى مراسم سوگوارى براى او برپا نكرد . ( بصيرتمنش ، علما و رژيم رضا شاه ، ص 344 ؛ مرسلوند ، زندگينامه رجال و مشاهير ايران ، ج 1 ، صص 190 و 191 ) .
( 2 ) . روزنامه اتحاد ، شم 251 ، ص 2 .
( 3 ) . روزنامه ايران ، شم 1242 ، ص 3 .
( 4 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 10 - 16 - 2 - 1301 . پس از رسيدن اين گزارش به وزارت امور خارجه پاسخى كه به كارگزارى مازندران نوشته شد ، ضمن تشكر از توجه آن مركز به اين مسائل مهم و رضايت از اقدامات مسئولان آن كارگزارى اشاره شد كه « در موضوع پول قاچاق كه وارد مملكت مىشود البته نبايد جلوگيرى شود ولى در قسمت راجع به خروج آن اقدام لازم به عمل آمده است . » ( همان ، 7 - 16 - 2 - 1301 ) .
( 5 ) . همان ، 22 - 14 - 49 - 1301 . برعكس بسيارى از درگيريهاى رخ داده در سطح كشور ، آنچه بين امير مؤيد و نظاميان حاضر در مازندران رخ داد هيچ انعكاسى در مطبوعات نداشت .
( 6 ) . سازمان اسناد ملى ايران ، سند شم 293004225 ، آرشيو 716 غ 2 ب آ ا ، شم ميكروفيلم ، 00300011 .
( 7 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 22 - 2 - 32 - 1301 .
( 8 ) . روزنامه نوبهار ، شم 5 ، به تاريخ اول عقرب 1301 ، ص 80 .