مهاجرين باكو است . « ضمنا اقدام كرده است كه 83 رأس اسب ، 119 قبضه تفنگ و يك متراليوز كه در موقع عبور از مهاجرين فرارى ، روسها ضبط و به ايروان بردهاند تحويل بگيرد . » فهيمى توصيه كرد وزارت امور خارجه با مسكو وارد مذاكره شود كه اين سلاحها به دست لاهوتى نرسد كه « اگر اسلحه به لاهوتى برسد كار مشكل خواهد شد . » 3 وى در تلگرام ديگرى كه آن هم امروز به ايران فرستاده شد براى اعزام برخى فراريان پشيمان به ايران ، تقاضاى هزينه كرد . 4
* درگيرى تركمنها با اتباع روسيه
تركمنهاى آتاباى به حكومت استرآباد اطلاع دادند كه در يك فرسخى شمال گنبد كاووس « شصت نفر بالشويك وارد شده خيال دارند تراكمه را بچاپند . » در درگيرى كه صورت مىگيرد چهار - پنج نفر از روسها كشته مىشوند ، اسلحه آنها ضبط و بقيه فرار مىكنند . موضوع توسط كارگزارى به تهران اطلاع داده شد . 5
* تسليم گروه ديگرى از ياران سيد جلال چمنى
امروز گروه ديگرى از طرفداران سيد جلال خود را تسليم نظاميان كردند . تسليمشدگان 29 نفر بودند . سيد جلال نيز به طرف ماسال متوارى شده ، فرماندهان نظامى مىگويند به زودى خود سيد هم دستگير خواهد شد . 6
* يكهتازى شاهسونها در اطراف ميانه
امنيه آذربايجان اطلاع مىدهد كه چند روزى است اشرار شاهسون در اطراف ميانه از قرهبابا تا تكمهداش در تمام بلنديها مستقر شده ، امنيت منطقه را سلب كردهاند . نيروهاى امنيه هم با شاهسونها مشغول درگيرى است . اين ناامنى در اطراف سراب هم وجود دارد . بنا به همين خبر كاروانهايى كه كالا حمل مىكنند با كمك افراد محلى مىتوانند از اين راهها سالم به مقصد برسند . 7
* ورود قواى ترك به كردستان عراق
روزنامه ايران با كسب خبر از منابع خصوصى در شماره امروز خود نوشت « قواى مليون عثمانى » وارد سليمانيه شدهاند و ادارات و مراكز مهم اين شهر را اشغال كردهاند . تعداد نيروهاى ترك 18 هزار نفر است . همزمان قواى انگليس هم از اين منطقه كنار كشيدهاند . نيروهاى ترك پس از سليمانيه كركوك و موصل را هم تصرف كردهاند . 8 اين موضوع را كنسولهاى ايران در بغداد و خانقين پيش از اين به ايران منعكس كردند اما از ورود قواى ترك حرفى به ميان نيامده بود .
هامش
( 1 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 65 - 5 - 43 - 1301 .
( 2 ) . همان ، 28 و 29 - 8 - 31 - 1301 دولت ايران مبلغ 134 هزار و 250 تومان و 586 هزار و 350 مارك در دسامبر 1913 تا فوريه 1914 براى خريد 6 هزار تفنگ كارابين و سه ميليون فشنگ ، توپ ، مسلسل و مقدارى اسباب و لوازم يدكى و تعمير با مخارج حمل پرداخت كرد . مقدارى از اين سلاحها در اوايل جنگ وارد و ما بقى به واسطه وقوع جنگ جهانى اول وارد نشد . از ديگر سفارشهاى ايران به آلمان در سال 1914 و پيش از شروع جنگ 1100 قبضه موزر و 30 هزار فشنگ براى نظميه تهران بود كه روى دسته موزرها هم علامت شير و خورشيد حك شده بود . موزرها حاضر بود ولى با وقوع جنگ ، دولت آلمان آنها را براى مصارف جنگى خود صرف كرد . ( همان ، 30 - 8 - 31 - 1301 ) .
( 3 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1301 ، سند شم 3711 .
( 4 ) . همان ، سند شم 3710 .
( 5 ) . مقصودلو ، مخابرات استرآباد . . . ، ج 2 ، ص 832 .
( 6 ) . روزنامه ايران ، شم 1224 ، ص 2 ؛ روزنامه شفق سرخ ، شم 71 ، ص 3 .
( 7 ) . روزنامه ايران ، شم 1221 ، ص 3 .
( 8 ) . همانجا . منابعى كه اين حادثه را مورد توجه قرار دادهاند درباره آن نوشتهاند : « در اوايل بهار سال 1922 ، درست در همان لحظاتى كه راولينسن بر اقدام به راه انداختن ماجرايى در آناتولى با حمايت بريتانيا اصرار مىورزيد ، قائممقامى كماليست در رواندوز مستقر شد . در ماه ژوئن سرهنگى به نام على شفيق ، معروف به اوزدمير ، جانشين او شد . اوزدمير آشكارا مىگفت كه مأموريتش تصرف مجدد ولايت موصل است . از آنجا كه نيروهايى هم در جزيره مستقر شده بود ، اين ادعا باوركردنى مىنمود .
ديرى نكشيد كه اوزدمير پشتيبانى بخشهاى مهمى از قبايل عمدهء منطقه را جلب كرد . قبايل سورچى ، خوشناو ، زنگنه ، همهوند و پژدر ، و در مناطق اربيل و كركوك و سليمانيه عميقا نفوذ كرد . در طى ماههاى تابستان بخشهاى بيشترى از قبايل ، حكم و اقتدار بريتانيا را بدور افكندند ، به قسمى كه در اوايل سپتامبر واحدهاى ترك بدون برخورد با هيچ مقاومتى رانيه را تصرف كردند و عقره را مورد تهديد قرار دادند . ستونى انگليسى كه به يارى رانيه اعزام شده بود ، بىاينكه به هدف برسد به شدت آسيب ديد . اوزدمير براى اشغال كوى سنجاق نيز دست به كار شد . » ( مك داول ، تاريخ معاصر كرد ، ص 254 ) .