ايران در آنجا دانست . وى اين را هم اضافه كرد كه « احسان [ اللّه خان ] در صورتى كه روسها نيز صلاح بدانند از هيچ قسم اقدامى فروگذار نخواهد نمود و در هر وقتى بخواهد زمينه شورش را در گيلان فراهم كنند ، به وسيله او اقدام خواهند نمود . » وى در بخش ديگرى از نامه خود با تمجيد از ميرزا محمد خان ساعد الوزاره نماينده ايران در بادكوبه كه از اين سمت بر كنار و به عنوان نماينده ايران براى مذاكرات مرزى با روسها به طرف ايران حركت كرده ، نوشت كه اينك نماينده شايستهاى در اين منطقه نيست و آمدن شاهزاده نادر ميرزا به جاى ساعد الوزاره انتخاب نادرستى بوده است . 7
* بخشنامه به نمايندگيهاى ايران
بنا به درخواست وزارت فوايد عامه ، وزارت امور خارجه بخشنامهاى به همه مأموران دولت ايران در خارج از كشور صادر كرد كه « در آخر هر برج راپرت جامعى راجع به وضعيات اقتصادى حدود مأموريت خود به انضمام تعرفه كرايه كشتى ، راهآهن و بيمه به مركز ارسال دارند . » 8
* كنسول جديد روسيه شوورى در مازندران
وزارت امور خارجه در نامهاى كه امروز به وزارت داخله نوشت خبر از تعيين كنسول جديد دولت روسيه شوروى در مازندران داد و خواست « مقرر فرمايند به حكومت آنجا تعليمات لازمه صادر شود كه با رعايت فصول عهدنامه مورخه 16 فوريه 1921 منعقده بين دولتين ايران و روس لوازم مساعدت و امنيت به اظهارات حقه مشاراليه معمول دارند . » 9
* قيمومت فلسطين و تشكيل كانون ملى يهود
سرآلفرد موند در جلسهاى كه از طرف جمعيت صيونيت دانشگاه آكسفورد انگلستان تشكيل شده بود ، در سخنانى كه ايراد كرد گفت « دولت انگلستان كما فى السابق در تصميم قطعى خود راجع به تأسيس يك كانون ملى يهود در فلسطين باقى است . سياست اعلاميه بالفور جزء معاهده صلح و سياست ملل متحده است و اين معاهده مانند ساير معاهدات بدون رضايت منعقدكنندگان آن ممكن نيست تغيير داده شود . » روزنامه هحييم در شماره امروز خود با نقل اين سخنان از قول آلفرد موند نوشت كه اگر حتى قيمومت انگلستان بر فلسطين ملغى شود ، قيم بعدى فلسطين لابد از تأسيس كانون ملى يهود در فلسطين است و اين موضوع غيرقابل تغيير است . 10
* گزارشهاى مفتش مخفى لشكر جنوب
در گزارشى كه امروز مفتش مخفى لشكر جنوب به دايره عمليات اين كشور فرستاد اطلاعات به دست آمده خود را در چهار بند ياد كرد . اول اينكه حاكم اصفهان سردار اشجع تاكنون سه بار از طرف خوانين بختيارى براى ايل زلّقى سلاح فرستاده . « تفنگ و فشنگ مذكور غير از فشنگ و تفنگى است كه سالار اشرف و بهادر السلطنه همراه خود بردهاند » و به غلامحسين خان زلّقى دادهاند . دوم اينكه عامل سردار ظفر از چهارمحال به اصفهان آمده و حامل نامههايى از طرف ايلخانى و سردار ظفر براى سردار اشجع ، كنسول انگليس ، حاج آقا نور اللّه و صارم الدوله بوده است . سوم اينكه مراسم عزادارى و روضه امسال از طرف علما در مدرسه چهارباغ برپا شده و سادات بانى هستند . در سالهاى گذشته اين مراسم در چهل ستون برگزار مىشد . و چهارم اينكه بخشنامهاى از طرف فرقه دموكرات اصفهان به عموم حوزههاى اين منطقه صادر شده كه « ده روز ايام مصيبت را تعطيل كنند و هيچ مشغول عمليات مسلكى نشوند . » 11
هامش
( 1 ) . روزنامه ايران ، شم 1208 ، ص 1 .
( 2 ) . همانجا .
( 3 ) . ( 34 / 1301 ، ص 157 ) .
( 4 ) . مكى ، تاريخ بيست ساله ايران ، ج 2 ، ص 163 و 164 . رضا خان « هنگام سئوال و جواب از رئيس شهربانى و طرز رفتار و حركات و جوابهاى متين و دندانشكن وستداهل بهانه گرفته به او متغير مىشود كه چرا در حضور وزير جنگ با ادب نمىايستى و رعايت احترامات و شئونات مرا نمىكنى ، بناى پرخاش و تندى را گذاشته وستداهل هم جوابهاى تندى به او مىدهد و سردار سپه بر تغيرش افزوده مىشود . پس از خروج از شهربانى سردار سپه تصميم مىگيرد كه ديگر به هر قيمتى شده بايد مستشاران سوئدى را از شهربانى خارج و آن اداره را به دست خويش اداره نمايد . اما مقاومت قوام السلطنه مانع از اين بود كه او بتواند اين كار را عملى نمايد و بر سر همين موضوع هم اختلاف بين او و قوام السلطنه شدت مىيابد . بالاخره سردار سپه محرمانه درصدد برمىآيد كه در امنيت شهر اختلالى توليد نموده چنين وانمود كند كه شهربانى عاجز از ايجاد برقرارى امنيت شهر مىباشد . بنابراين حاج اسماعيل قهوهچى نامى در پشت پارك مختار السلطنه به قتل مىرسد و در چند نقطه ديگر شهر هم چند نفر كشته مىشوند و چند شب در تهران آسايش و امنيت از مردم سلب مىگردد . ولى اين مسئله نه تنها به نقشه مخفيانه سردار سپه كمك نكرده بلكه موجب تكدر خاطر برخى از نمايندگان گرديده در مجلس نيز براى اولين مرتبه بعضى از نمايندگان عليه رفتار و عمليات او اظهاراتى مىنمايند و به دولت تذكراتى مىدهند كه دولت مسئول امنيت شهر و كليه كشور مىباشد . » ( همان )
( 5 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 113 - 2 - 38 - 1301 .
( 6 ) . اسنادى از اختلافات و دعاوى . . . ، ص 263 .
( 7 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 18 ، صص 63 تا 65 .
( 8 ) . روزنامه ايران ، شم 1208 ، ص 2 .
( 9 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 85 - 1 - 2 - 1301 . دو روز بعد وزارت داخله در پاسخ وزارت امور خارجه نوشت كه « راجع به مسيو ينسكى اگنت قونسولگرى دولت جمهورى روسيه توصيه لازم به حكومت مازندران صادر شد . » ( همان ، 84 - 1 - 2 - 1301 ) .
( 10 ) . روزنامه هحييم ، شم 11 ، ص 1 .
( 11 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 2 ، صص 15 و 16 .