شنبه 31 تير 1301 / 22 ژوئيه 1922 / 26 ذىقعده 1340
* پيام محرمانه وزير مختار انگليس به شيخ خزعل درباره اعزام نيروى نظامى به خوزستان
سرپرسى لورن وزير مختار انگليس در تهران كه از اعزام نيروى نظامى به ناحيه خوزستان برآشفته شده ، نسبت به آن اعتراض كرده بود ، و نيز در پى اين اعتراض دستور توقف نيرو داده شده بود ( ر . ك : 27 و 29 تير ) امروز در نامهاى محرمانه موضوع را چنين به شيخ خزعل منعكس نمود :
[ تصوير ] سرپرسى لورن
« ميل دائمى اين جانب به شرافت و سلامتى آن حضرت از پيغام ذيل مستفاد مىگردد . چندى پيش با نهايت تعجب و تألم گسيل شدن قشون ايران را از اصفهان به طريق بختيارى به عزم عربستان استماع كردم . از قرار راپرت ، عده آنها پانصد نفر و داراى چند توپ مىباشند . رئيس الوزراء تاكنون اطمينان مىدهد كه فقط 200 نفر نظامى اعزام شده . بدوا به وزير جنگ و رئيس الوزراء اعتراضات جدى نموده اظهار داشتم ارسال قشون به عربستان غيرلازم بلكه خطرناك است ؛ خاصه كه امنيت كامل در عربستان حكمفرماست و قشون به جهت اطفاى اغتشاش و هرجومرج آذربايجان و گيلان و لرستان و سركوبى دستجات سارقين كه سر راه تجارتى را گرفتهاند واجبتر مىباشد . در نتيجه دولت ايران اظهار موافقت نموده كه از پيشرفت قشون ممانعت به عمل آورد .
رئيس الوزراء ديروز شخصا مرا ملاقات و استدعا كرد كه در . . .
خود تجديدنظر بكنم ولى من استنكاف ورزيدم . مشار اليه بيان داشت چنانچه مستحضر بوديم كه اعزام قشون موجب اعتراض شما مىشود اقدام نمىنموديم ؛ فعلا هم رجعت آن اشكال دارد زيرا كه حيثيات دولت كاسته مىشود و در مجلس مشكلاتى توليد خواهد گشت . » سرپرسى لورن به خزعل مىنويسد كه مىگويند اين دسته نظامى براى نگاهبانى حكومت شوشتر اعزام شده اما « در اين باب من و صمصام السلطنه و سردار جنگ كاملا مذاكره كرده و در اين نكته اتفاق كردهايم كه شما و ايشان بايد به دولت ايران فشار وارد آوريد تا بداند كه اعزام قشون خطرناك ، از لحاظ اوضاع محلى غيرلازم و بيهوده است و تمام وسائل ممكنه را بايستى به كار برد كه دولت ايران اين تصميم را ترك بگويد و شما و خوانين سابق الذكر دنباله اقداماتى را كه من كردهام [ و ] كاملا به منافع شما است گرفته مجرى آن بشويد . » 1
* دستور تعويض فرمانده نيروهاى اعزامى به خوزستان و اعزام مجدد آنها
با وجود دستور فورى براى توقف نيروهاى اعزامى به خوزستان ، امروز رضا خان وزير جنگ در تلگرامى به امير لشكر