پهلوى برعهده گرفت . چندى هم مأمور استاندارى آذربايجان غربى شد .
او در مهر 1320 در نخستين جلسه مؤسسان حزب توده شركت كرد اما هنوز جلسه پايان نيافته بود آن را ترك گفت و ديگر در جلسات حزب توده شركت نكرد . او در بهمن 1321 پس از حدود دو دهه دورى از مقام وزارت ، وزارت بهدارى را پذيرفت . وزارت دارايى ، بازرگانى و پيشه و هنر ، دادگسترى ، راه و كشور ، مناصب متعددى در كابينههاى مختلف است كه برخى از آنها را چند بار برعهده گرفت . در روز ترور رزمآرا لايحه اعلام حكومت نظامى را در تهران تهيه كرده بود كه شاه چندان از آن استقبال ننمود و اردلان نيز بر كنار شد . در دوران نخستوزيرى مصدق سمتى به دو واگذار نشد تا اينكه در بهمن 1332 از سنندج به مجلس شوراى ملى راه يافت . در دوره نوزدهم مجلس نيز همين سمت را حفظ كرد . پس از آن در 1337 ش سفير كبير ايران در عراق شد و حدود 2 سال در بغداد ماند . آنگاه بار ديگر استاندارى آذربايجان شرقى را پذيرفت . اما در تبريز بيش از چند ماهى نماند و دوره ديگرى از فترت شغلى او آغاز شد . از اين پس با كمك چند تن ديگر كميته نجات ملى را تشكيل داد كه از اجراى قانون و اصلاحات و حكومت مستقل و ملى دفاع مىكرد .
اردلان در مهر 1355 به عنوان سناتور انتخابى اروميه به مجلس سنا هم راه يافت و يك روز پيش از پيروزى انقلاب اسلامى از سمت خود در آن مجلس استعفا كرد . چندى در بازداشت بود تا در خرداد 1358 آزاد شد .
چند سالى را به انزوا گذرانده ، در 1366 ش درگذشت . ( محبوبى اردكانى ، چهل سال تاريخ ايران ، ج 2 ، صص 587 و 588 ؛ « حاجى عز الممالك ( ميرزا امان اللّه اردلان ) » ؛ . . . ، صص 4 - 1 ؛ عادلفر ، « اردلان ، امان اللّه » ، صص 383 تا 389 ) .
هامش
( 6 ) . زين العابدين خان مستوفى در 1291 ق در تهران به دنيا آمد . او فرزند ميرزا محمود وزير و از نوادگان ميرزا نصر اللّه گركانى بود . وى از خانواده مستوفيها ، و برادرزاده عبد اللّه مستوفى نويسنده كتاب سه جلدى شرح حال زندگانى من ، است . او تحصيلاتش را در مدارس جديد به انجام رسانده ، زبان فرانسه را هم آموخت . افزون بر اين به علم سياق تسلط كافى يافت و از حساب جديد هم بهره داشت . پس از مرگ پدرش به استخدام وزارت ماليه ( دارايى ) درآمده ، چندى بعد رياست دفتر محاسبات مركزى آن را به عهده گرفت . از جمله اقدامات مهم و شايسته وى تشكيل « دفتر وظايف » در وزارتخانه ماليه بود كه خود نيز مديركل آن شد . از ديگر مشاغل اوست :
مدعى العمومى ديوان محاكمات و عضويت در كميسيونى در وزارت ماليه كه با شركت دكتر مصدق و عبد اللّه مستوفى براى تصويب اعتبارات تشكيل شده بود . ( دفتر ادبيات انقلاب اسلامى ، آرشيو ؛ مستوفى ، شرح زندگانى من يا . . . ، ج 3 - 1 ، صفحات متعدد ) .
( 7 ) . روزنامه شفق سرخ ، شم 42 ، ص 2 .
( 8 ) . همانجا .
( 9 ) . روزنامه اتحاد ، شم 195 ، ص 2 .
( 10 ) . روزنامه ايران ، شم 1166 ، ص 2 .
( 11 ) . همان ، شم 1167 ، ص 1 .
( 12 ) . روزنامه اتحاد ، شم 194 ، ص 2 .
( 13 ) . پورشالچى ، قزاق : عصر رضا شاه . . . ، ص 821 .
( 14 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 14 - 3 - 14 - 1301 .