تحريكات انگليسها تخم استقلال را در خاك عثمانى و ايران پاشيد همين كه انگليسها توانستند كه با تمام طوايف مستقيما مراوده كنند آن وقت پيشرفت كار شيخ محمود را مخل سياست خود دانسته و درصدد برآمدند كه او را از ميان بردارند و اقل كارى كه كردند از ماهى 25 هزار روپيه حقوق او پنج هزار روپيه كم كردند و بعد از چند ماه پنج هزار روپيه ديگر كسركرده و حقوق او را به پانزده هزار روپيه رساندند و از طرف ديگر عشاير و ايلات كردستان را كه همه به شيخ محمود بيعت كرده بودند اغوا كرده يكيك افراد مجزا شدند و كار به جايى رسيد كه سيد احمد افندى نماينده شيخ محمود را كه براى حاضر شدن در مجلس اتفاق ملل به اروپا روانه شده بود در بيروت توقيف كرده و نگذاردند به محل مقصود برسد و چون خود انگليسها تا اندازهاى قوت گرفته و اطمينان حاصل كرده بودند به شيخ محمود اظهار نمودند كه عشاير به رياست شما مايل نيستند و شما فقط حاكم سليمانيه خواهيد بود .
[ تصوير ] شيخ محمود برزنجى
شيخ محمود هم نكته را فهميده در مقام زدوخورد برآمد و بالاخره مغلوب و اسير شده او را به هندوستان بردند و هفت ماه قبل او را به كويت آوردند و فعلا در كويت است و پس از اين اقدام اداره را خودشان به دست گرفته و اول كارى كه كردند سيد طاها نوادهء شيخ عبيد اللّه را به بغداد طلبيده و تعليمات لازمه را به او داده با پانزده هزار ليره روانه كردستان آذربايجان كردند كه به اتفاق اسمعيل آقا سيميتقو القاآت [ القائات ] و دسايس انگليس را در آنجا به كار ببرند و به كردستان ايران آمده اكراد را تحريك و اغوا كنند و بابابكر آقا رئيس ايل پشتدر كه عشاير مامش و مانگو وگويان هم جزو آنها است هميشه به بغداد آمده و براى عشاير اسلحه و قورخانه مىبرد و براى همين خدمت ماهى 18 هزار روپيه مواجب مىگيرد و خودش با عشايرش به عينه مثل سربازهاى انگليس هستند و براى استقلال كردستان در تحت حمايت انگليس كوشش مىنمايند . عجالتا از راه سليمانيه و حتى از راهگويان و قورهتو به صورت مال التجاره متصل اسلحه و قورخانه براى توزيع به اكراد و عشاير سرحدى حمل مىشود و اين ترتيبات هم در تحت اداره صاحبمنصبان انگليس كه خودشان را به اسم مأمورين نفت قصر معرفى كردهاند اداره مىشود و رئيس آنها ماژور گرينهاوس است كه هميشه در ميان عشاير گوران و كلهر و كردستان و غيره در گردش است و اگر وضع به همين ترتيب بماند كار روزبهروز سخت شده و براى ايران عاقبت خيلى وخيمى خواهد داشت و لازم است كه هرچه زودتر از طرف اولياى امور در جلوگيرى از پيشآمدهاى ناگوار اقدام و علاج واقعه قبل از وقوع بشود و البته بر خاطر اولياى امور واضح است كه مقصود انگليسها از اين تحركات و اقدامات اين است كه حكومات صغيره تشكيل داده و همه در تحت رياست و نظارت خودشان باشند و غرض آنها در مقدمه كردستان هم اين است كه مىخواهند اكراد عثمانى را مشغول كنند كه نتوانند با عراقيها متفق شده به آنها كمك نمايند و خودشان از اين مشغوليت و غفلت آنها استفاده نموده مقاصد و آمال خودشان را در عراق عرب اجرا نمايند . براى استحضار خاطر مبارك عرض نمود . منتخب الدوله »
هامش
( 15 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 6 ، ص 37 .
( 16 ) . روزنامه ايران ، شم 1164 ، ص 1 .
( 17 ) . روزنامه اتحاد ، شم 190 ، ص 2 .
( 18 ) .FO E 8430 / 6 / 34 .