دولت متبوعه مىتوانند در حدود قوانين جاريه مملكت متوقف فيها با مراجعه به مأمورين مملكت مزبوره تسهيلاتى براى اتباع خودشان فراهم نمايند .
فصل دوم - طوايف و ايلاتى كه سابقا از افغانستان به ايران و از ايران به افغانستان آمدهاند كما فى السابق تبعه دولتين متوقف فيها مىباشند بدون اينكه تذاكرشان به امضاى مأمورين دولتين ممضى باشد حق ورود به خاكهاى طرفين نخواهند داشت .
طوايف سرحدنشين كه در خاكهاى دولتين ايلاق و قشلاق مىنمايند در مدت توقف در خاك ايران تابع قوانين داخليه ايران و در مدت توقف در خاك افغانستان تابع قوانين داخليه افغانستان خواهند بود . افرادى كه قبل از تأسيس سفارتهاى دولتين به خاكهاى طرفين آمده و سكنى اختيار كردهاند كما فى السابق تبعه دولتين شمرده مىشود . تجارى كه فقط براى معاملات تجارتى به مملكتهاى طرفين مسافرت نموده اقامت دائمى اختيار نكردهاند و نيز به موجب اسناد محقق است كه در دواير رسمى حكومتين با آنها معامله تبعيت نشده است تبعه دولت خودشان شناخته خواهند شد . » 7
* تصميم هيأت دولت درباره تجارتخانه طومانيانس
هيأت دولت پس از تصميمگيرى براى تسويه محاسبات تجارتخانه طومانيانس ، مصوبهاى تهيه كرد و براى اجرا آن را ابلاغ نمود . اين مصوبه در هشت ماده و با اين مقدمه نوشته شده بود : « نظر به اتخاذ وسايل لازمه براى وصول مطالبات عمده دولت و داير نگاه داشتن تجارتخانه طومانيانس كه مؤسسه تجارتى ايرانى و وجود آن باعث منفعت مملكتى [ است ] ، هيأت وزرا مواد هشتگانه ذيل را تصويب نمودهاند . » تشكيل كميسيونى در وزارت ماليه براى پىگيرى و رسيدگى به موضوع ، دادن صورت تمام مطالبات توسط تجارتخانه به كميسيون ، تعيين ضرب الاجل از طرف كميسون براى مديونين پس از رسيدگى به اسناد ، اقدام كميسيون براى گرفتن مطالبات از مديونين پس از سررسيد زمان ، 10 / 4 مطالبات بابت بدهى تجارتخانه به دولت ، 10 / 4 براى پرداخت بدهىهاى طلبكاران و 10 / 2 براى ادامه كار تجارتخانه از جمله مواد اين تصويبنامه بودند . 8
* اعلاميه كنسول روسيه شوروى در رشت
امروز كنسول روس در رشت اعلاميهاى منتشر كرد و به اطلاع اهالى رساند كه در پى مانور كشتىهاى جنگى دولت روسيه شوروى عدهاى از اين موضوع سوءاستفاده كرده ، شايعه نمودهاند كه ورود كشتىهاى نظامى به آبهاى ايران مقدمه اقدامات ديگر است و « مىخواهند به اين وسيله ارتباط حسنه بين دولتين مليتين ايران و روسيه را برهم بزنند . در صورتىكه دولت كارگران و دهاقين ابدا مقصود و منظورى نداشته . . . پس از انعقاد معاهده ما بين دولتين هيچگونه اقدامى كه مخالف روابط وداديه باشد اجرا نخواهد گرديد . » 9
هامش
( 1 ) . روزنامه ايران ، شم 1147 ، صص 1 و 2 .
( 2 ) . اسنادى از امتياز نفت شمال . . . ، ص 112 . كمپانى سينكلر ، يك شركت نفتى امريكايى بود كه در آن زمان نمايندگانش در ايران بودند و دولت ايران سعى داشت از اين شركت به عنوان جايگزين براى كمپانى استاندارد اويل در پذيرش امتياز نفت شمال استفاده كند . اين توصيه رضا خان در همان جهت كوششهاى مشير الدوله براى قبولاندن امتياز نفت شمال به يكى از اين دو كمپانى است .
( 3 ) . روزنامه ايران ، شم 1146 ، ص 2 . خبرهايى كه در اين زمان درباره انتخابات مىخوانيد مربوط است به تكميل نمايندگان . پس از بركنارى سيد ضياء نخستوزير دولت كودتاى سياه و روى كار آمدن قوام السلطنه « وى مجلس را در 15 شوال 1339 با 65 نماينده افتتاح كرد . انتخابات بقيه نقاط پس از آن تاريخ انجام گرفت . در مجلس چهارم مانند دورههاى قبل ، انتخابات كامل نشد . »
( 4 ) . همانجا .
( 5 ) . همانجا .
( 6 ) . اسناد وزارت امور خارجه 25 - 3 - 36 - 1301 .
( 7 ) . همان ، 15 - 5 - 66 - 1301 .
( 8 ) . روزنامه شفق سرخ ، شم 30 ، ص 2 .
( 9 ) . روزنامه ايران ، شم 1148 ، ص 3 .