يكشنبه 22 بهمن 1300 / 11 فوريه 1922 / 13 جمادى الثانى 1340
* برگزارى جشن مراسم سالروز اعطاى فرمان مشروطيت
امشب به مناسبت فرارسيدن اعطاى فرمان مشروطيت ( 14 جمادى الثانى ) از طرف اداره مباشرت مجلس شوراى ملى مراسم جشنى در ساختمان بهارستان برگزار گرديد . در اين مراسم نمايندگان مجلس و برخى از بزرگان و رجال نيز حضور داشتند . 1
* اعتراض كنسولگرى سوئيس نسبت به تعرض قزاقها به خانه بازرگان سوئيسى در تبريز
كفيل كنسولگرى سوئيس در ايران در نامهاى به وزارت امور خارجه اطلاع داد ، قزاقهاى ايرانى خانه « نريمان » ، بازرگان سوئيسى و كارمند ارشد بانك تبريز را غارت كردهاند ، كفيل كنسولگرى سوئيس دولت ايران را مسئول همهء خسارات وارد شده به اتباع سوئيس در وقايع آذربايجان دانست . و افزود : پس از اطلاع كامل از ميزان اين خسارتها ، كنسولگرى سوئيس درخواست غرامت خواهد نمود . 2
* سفر احمد شاه به اروپا
احمد شاه با گذرنامهاى به نام عباس ميرزا ، از بمبئى 3 سوار كشتى شد و مستقيم به سوى بندر مارسى 4 در فرانسه رفت و بر خلاف آنچه در تهران هنگام عزيمتش اظهار داشته بود ، به ديدار پدرش 5 در قسطنطنيه 6 نرفت . 7
* حمله طايفه فولادلو به اردبيل
« طايفه فولادلو » 8 كه حاكم اردبيل چند تن از افراد آنان را دستگير كرده بود ، به اردبيل حمله كردند . آنان نخست سيمهاى تلگراف را بريده و سپس نيروهاى دولتى را كه عازم شهر اردبيل بودند خلع سلاح نموده و سه تن از ثروتمندان اردبيل را نيز به قتل رساندند . 9
* مذاكرات احسان اللّه خان با سردار مقتدر و كنسول روسيه
احسان اللّه خان با سردار مقتدر طالشى و سپس كنسول روسيه در رشت ملاقات نمود . بعدها گفته شد كه اين ملاقاتها به منظور تهيه مقدمات شورشهاى ضد دولتى بوده است . 10
هامش
( 1 ) . روزنامه ايران ، 23 / 11 / 1300 ، ص 2 .
( 2 ) . مراسله كنسولگرى سوئيس به وزارت خارجه ، 22 / 11 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 45 ، پ 48 ، ص 68 .
( 3 ) . بندر بمبئى يكى از شهرهاى كشور هندوستان است . ( م ) .
( 4 ) . بندر مارسى شهرى در جنوب كشور فرانسه است . ( م ) .
( 5 ) . محمد على شاه در 21 ژوئن 1872 متولد شد . پسر ارشد مظفر الدين شاه و دختر بزرگ ميرزا تقى خان اميركبير نخستين صدراعظم ناصر الدين شاه بود .
محمد على ميرزا در سال 1882 م ، ملقب به اعتضاد السلطنه گرديد و در سال 1892 م ، به سمت سردار واحدهاى مستقر در آذربايجان منصوب شد .
وى در سال 1893 م ، با ملكه جهان خانم ( متولد 1875 م ) دختر كامران ميرزا نايب السلطنه ازدواج كرد و سه سال بعد يعنى در سال 1896 م ، به مقام وليعهدى منصوب شد . محمد على ميرزا در سالهاى 1897 ، 1901 ، 1904 و 1905 به تهران آمد و در سفر آخر و در غياب مظفر الدين شاه كه به اروپا رفته بود به عنوان نايب السلطنه عملا زمام امور كشور را به دست گرفت .
محمد على شاه در روز هشتم ژانويه 1907 به سلطنت رسيد و در نوزدهم ژانويه تاجگذارى كرد . او در هشتم اكتبر يكصد و هفت اصل قانون اساسى را امضا كرد . پس از كشمكشهاى ميان دربار و مجلس شوراى ملى كه منجر به تعطيلى مجلس به دست محمد على شاه گرديد و سرانجام پس از فتح تهران از سلطنت خلع و به روسيه تبعيد شد .
محمد على شاه و همسرش پس از تبعيد در بندر « ادسا » در اقامتگاهى مجلل زندگى مىكردند كه پس از انقلاب اكتبر 1917 آنجا را ترك كردند و به استانبول پناه آوردند . ( فرهنگ رجال قاجار ، ص 158 - 160 ؛ سيماى احمد شاه قاجار ، ج 1 ، ص 226 ) .
( 6 ) . قسطنطنيه شهرى در تركيه كه نام فعلى آن استانبول است . ( م ) .
( 7 ) . اسناد وزارت خارجه فرانسه ، مجلد 10 ، ص 171 و 175 .
( 8 ) . طايفه فولادلو يكى از طوايف ايل شاهسون در اطراف اردبيل مىباشد ( م ) .
( 9 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارشهاى سفارت انگليس ، ص 129 .
( 10 ) . همان ، ص 144 .