شنبه 21 بهمن 1300 / 10 فوريه 1922 / 12 جمادى الثانى 1340
* فرار لاهوتى به روسيه
پس از شكست ژاندارمها در غائله تبريز ، بامداد امروز 1 « لاهوتى خان » با يكصد و بيست و پنج نفر ژاندارم از راه « يايچى » 2 به طرف روسيه فرار كردند . صبح امروز نيز ، بيست نفر ديگر كه آقازاده و برادرانش و سرتيپزاده نيز جزء آنان بودند از راه آبادى جلفا رد شده و با گذر از رودخانه مرزى به طرف روسيه فرار كردند .
در حين گذر از رودخانه چند نفر آنها را آب برد و تلف شدند . پس از ورود به خاك روس مأمورين نظامى جلفاى روسيه اسلحه و اسب و وسايل آنان را ضبط و خودشان را به نخجوان اعزام كردند . 3
* اوضاع تبريز پس از فرار ژاندارمها
هنگام فرار ژاندارمهاى شورشى در تبريز و تعقيب آنها توسط نظاميان كه در بازار اتفاق افتاد مقدارى از اموال مغازه داران غارت شده بود . 4 ازاينرو ، اسماعيل خان اميرفضلى به بازار رفت به هركدام از محلات نيز صاحبمنصبى فرستاد تا از غارت و چپاول جلوگيرى شود . 5
* تقاضاى دولت ايران براى خروج كنسول فرانسه از تبريز
به دليل وجود ناآرامىهاى تبريز ، دولت ايران از سفارت فرانسه در تهران تقاضا كرد ، كنسول فرانسه در تبريز ، شهر را ترك نمايد . 6
* انتشار شايعهء حمايت زرتشتيان ايرانى از بلشويكها
در پى انتشار اين شايعه در بمبئى هندوستان كه زرتشتيان ايرانى تحت نفوذ « ارباب كيخسرو » ، طرفدار بلشويكها و ضد نيروهاى انگليسى هستند ، امروز صبح « دينشاه » ، رئيس انجمن زرتشتيان بمبئى با ارسال تلگرافى از ارباب كيخسرو خواست تا به ديدار سرپرسى لورن برود و به او اطمينان بدهد كه زرتشتيان ايرانى ضد انگليسىها نيستند . 7 ارباب كيخسرو پس از دريافت اين تلگراف در نامهاى خطاب به مشير الدوله رئيس الوزراى وقت ايران تصريح كرد : اگر اين شايعات بهطور رسمى از طرف دولت تكذيب نشود ، به بروز مشكل براى زرتشتيان هندوستان منجر خواهد شد .
ارباب كيخسرو تكذيب اين شايعه در بمبئى را از سوى كنسولگرى ايران ضرورى دانست . 8
* ورود خداوردى خان به عشقآباد
« خداوردى خان » وارد عشقآباد شد . « نادر ميرزا » ( آراسته ) نماينده ايران در عشقآباد بلافاصله يك نفر را مأمور كرد تا از اهداف و مقاصد او مطلع شود . مقامات تاشكند به حكومت عشقآباد توصيه كرده بودند ، در حوالى درياى خزر محلى را براى « خداوردى » معين نمايند ، تا در آنجا ساكن شده و به كشاورزى مشغول شود . 9
هامش
( 1 ) . در سند قيد شده كه ژاندارمها هفت ساعت از شب گذشته اقدام به فرار مىكنند . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 45 ، پ 42 ، ص 122 ) .
( 2 ) . راهيايچى به طرف روسيه راه قاچاق محسوب مىشد ( م ) .
( 3 ) . تلگراف كارگزار تبريز به وزارت خارجه ، 22 / 11 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 45 ، پ 42 ، ص 122 .
( 4 ) . خالو قربان و افرادش در اين غارتها نقش عمدهاى داشتند . ( م ) .
( 5 ) . روزنامه ايران ، 23 / 11 / 1300 ، ص 2 ؛ اسناد مؤسسه تاريخ معاصر شم 20669 .
( 6 ) . اسناد وزارت خارجه فرانسه ، مجلد 18 ، ص 15 .
( 7 ) . تلگراف دينشاه به ارباب كيخسرو ، 21 / 11 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 14 ، پ 4 ، ص 2 .
( 8 ) . مراسله ارباب كيخسرو به رئيس الوزراء ، 21 / 11 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 14 ، پ 4 ، ص 9 .
( 9 ) . تلگراف نادر آراسته به وزارت خارجه ، 24 / 11 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 42 ، پ 2 ، ص 14 .