[ تصوير ] ابو القاسم كردستانى پدر ميرزاده عشقى و اعضاى خانوادهاش
ادعاى خوشتاريا نمىتواند به كمپانى استاندارد اويل توصيه نمايد كه حتى پنج ميليون دلار وام به ايران بپردازد . 13
* حركت اردوى منصور به سوى ساوجبلاغ
امشب اردوى منصور از مياندوآب به سوى ساوجبلاغ حركت كردند . 14
* الغاى امتياز خوشتاريا در مجلس شوراى ملى
مجلس شوراى ملى به عدم اعتبار امتياز غيرقانونى خوشتاريا ردى داد . مجلس اعلام كرد : « چون امتياز خوشتاريا مراحل قانونى را طى نكرده كان لم يكن است بنابراين واضح است كه فصل سيزده عهدنامه ما بين ايران و روسيه شامل آن نمىباشد . » 15
هامش
( 1 ) . روزنامه ايران ، 24 / 9 / 1300 ، ص 1 .
( 2 ) . روزنامه ايران ، 27 / 9 / 1300 ، ص 2 ؛ روزنامه اتحاد ، 26 / 9 / 1300 ، ص 3 .
( 3 ) . تلگراف وزارت خارجه به نمايندگى سياسى ايران در بادكوبه ، 23 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 15 ، پ 8 .
( 4 ) . عشقى فرزند حاج ابو القاسم كردستانى و فاطمه بيگم خانم تبريزى و ساكن همدان بود . پدر عشقى تهرانىتبار بود ، اما چون ملك و فاميل زيادى در كردستان داشت به كردستانى شهرت يافته بود . ابو القاسم كردستانى داراى 11 فرزند ( 6 پسر و 5 دختر ) بود كه دو تن از آنان در كودكى درگذشتند . بنا به روايت خواهر ميرزاده عشقى كه نهمين فرزند اين خانواده بوده است برادر بزرگ ، مير شمس الدين خان رئيس ماليه اصفهان شده بود و برادر ديگر سرتيپ عشقى هم مدتها در همدان خدمت مىكرد و يكى از خواهران عاليه عشقى ، به همراه همسرش ( على دعوتى ) رئيس اداره فرهنگ بروجرد به لرستان رفت . با توجه به اين مطالب و گرايشهاى فكرى و سياسى ميرزاده عشقى نبايد وى براى شهردارى اصفهان برگزيده شده باشد و به نظر مىرسد كه همان برادر بزرگ شمس الدين خان براى اين سمت برگزيده شده بوده است . ( گنجينه اسناد ، س 10 ، ش 37 و 38 ، ص 92 ) .
( 5 ) . روزنامه ايران ، 23 / 9 / 1300 ، ص 1 .
( 6 ) . وزيرمختار شوروى سه فقره سانسور شده مذكور را به انضمام نامه خود به وزارت خارجه ارسال كرده بود . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 33 ، پ 37 ) .
( 7 ) . مراسله وزيرمختار شوروى به وزير خارجه ، 23 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 33 ، پ 37 ، ص 26 .
( 8 ) . مراسله وزارت جنگ به وزارت خارجه ، 23 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 31 ، پ 1 ، ص 140 .
( 9 ) . روزنامه ايران ، 23 / 9 / 1300 ، ص 2 .
( 10 ) . دكتر جان باستمور( Dr . John Basset Moore )، مشاور سابق وزارت خارجه آمريكا بود كه در آن زمان نماينده كمپانى استاندارد اويل بود .
( 11 ) . دكتر ژوزف كورنفلد( Dr . Joseph S . Korn feld )، در آن زمان به عنوان سفير آمريكا در ايران تعيين شده بود .
( 12 ) . دكتر « مور » افزود : استاندارد اويل اساسا به امتياز نفت علاقمند مىباشد ولى با گفتگوهاى ديپلماتيك كارى ندارد و . . . اميدوار است ، با كمپانى نفت ايران و انگليس روابط بهترى داشته باشد . در غير اين صورت ، اين كمپانى با كمپانى « رويال داچشل » متحد خواهد شد . مور افشا كرد : استاندارد اويل به جان كدمن( John Cadman )از كمپانى نفت ايران و انگليس پيشنهاد شراكت مساوى در امتياز نفت شمال ايران را داده است و استاندارد اويل پس از حل كامل اين مسأله با حكومت ايران وارد مذاكره خواهد شد . وى تأكيد داشت كه ادعاى تغييرناپذير انگلستان مبنى بر معتبر بودن امتياز خوشتاريا اساس توافق با كمپانى نفت ايران و انگليس بوده است . ديرينگ كه در مقابل عمل انجام شده قرار گرفته بود به نمايندگى از طرف وزارت خارجه پيشنهاد كرد كه 51 درصد سرمايه توسط كمپانى آمريكايى كنترل شود . او گفت : چنين توافقى از نظر ايرانيان پسنديدهتر است . دىيرينگ به علاوه معتقد بود اين كار باعث مىشود انگلستان نتواند ادعا كند كه آمريكا را از منافع موجود در ايران محروم كرده است .( Dec . File 891 , 6363 , Standard Oil , Dec , 15 , 1921 )( 13 ) .Dec . File 891 , 6363 , Standard Oil , Dec . 15 , 1921.
( 14 ) . روزنامه ايران ، 27 / 9 / 1300 ، ص 2 .
( 15 ) . سواد مراسله مجلس شوراى ملى به رئيس الوزراء ، 29 ، 9 ، 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 39 ، پ 1 ، ص 35 .