غاصباندن استرداد خصوصنده بر عزم قوى كوسترمكه باشلامشلردى .
ايران سياسة تهلكهده ايدى احوال خارجيه و داخليهسى پك مشوش اولوب افقى دائما كثيف و مظلم بلوطلرله محاط ، احتراصات سياسيهيه جلوهكاه اولمش ايدى . روسيه و انكلتره ذاتا مملكتك ياريسنه مالك اولدقلرندن اقسام سائرهسنى دخى ارهلرنده تقسيم ايتمك ايچون نهايت عقد ائتلاف ايتديلر . فقط بو ائتلافك ظاهرا هيچ بر نشانهسى كورنميور ، برى حقوق اهالينك مدافعى ، ديكرى ده شاهك مروج اجرا آتى اولمق خصوصنده يكديكريله رقابت ايديورلر ايدى . فقط هانكيسى موفق اولهجق ايدى ؛ اكر مجاهدين حريت مشروطيتى اعلانه موفق اولورلرسه انكلتره دعواسنى قازانمش بولنه جقايدى عكس تقديرده ايسه روسيه بر طرفدن انكلتره ايله عقد ايتمش اولديغى خفى ائتلافك مشروط لهى اولان تقسيم ملك قضيه - سنده كسب رحجان ايده جكدى . فقط روسيهنك پرورده ايتديكى آمال احرار ايرانيانك حميت و فعاليت و طنپرورانهسنه قارشو منتج موفقيت اولمدى . انكلترهده مجلس مبعوثان اعضالرى خارجيه ناظريتى كرارا استيضاحه دعوت ايدوب ايرانى روسيهنك تعرضات و تجاوزاتندن قورتارمغى توصيه ايدييورلردى . انكليز مطبوعاتى روسيه و انكلترهنك ايرانده تعقيب ايتمكده اولدقلرى سياست مشئومهيى تقبيح و تنقيد ايدرك بونك حريت بشريهيه مخالف اولديغنى بيان ايدييورلردى .
ديكر طرفدن روسيه انكلترهده حكمفرما اولان افكاردن طولايى حكومت مشار اليها ايله عقد ايتديكى ائتلافك مشروط لهنى فعلا تطبيق ايده ميهجكنى اكلايهرق داخلا عصيانلر اختلاللر چيقارمق ايچون بر طرفدن ايران مستبدلرينى تشويق ديكر طرفدن خفى مأمور لر كوندرهرك ايقاع اختلاله غيرت ايديور ايدى . بوندن مقصد اختلالى متعاقب بالفعل مداخلهيه حق قازانمق ايدى .
نهايت انكلتره حكومتى بر طاقم تأثيراتك موجوديتنى و انغلوساقسون قومنك حريت بشريه خصوصنده اوته دنبر و قازانمش اولديغى شرف و شهرته خلل كتيرمهمك لزومنى تقدير ايله احرار ايرانيانك آمالنى ترويج ايتمش اولمق ايچون مظفر الدين شاهى اعلان مشروطيته اجبار ايتدى . بعض رواياته نظرا آلمانيانك كرارا اصرار و تكليفى او زرينه انكلتره حكومتى منافع سياسيهسى خلافنه اولهرق ايرانده مشروطيتى اعلان ايچون اجراى تأثيره مجبور قالمشدر ، دنيليورسهده روايات هر هانكى به نتيجهيه اقتران ايدرسه ايتسون انكلتره روسيهنك بعض آمالتى پايمال ايدرك حقوق بشر قاعدهسنى ايرانده به حق تطبيق ايتديرمكه سعى ايتمش عد اولنه بيلور .
* * * برازده ايران اختلالنك ظهورى ايله مشروطيتك اعلانى و شاه ايله احرار ارهسنده وقوع بولان مبارزات و محارباتك صفحات مختلفهسنه دائر معلومات و برهلم .
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 692
مساهمون: ايرج افشار
ص٦٩٢