تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 569

مساهمون:

ص٥٦٩

مقالهء سيّم در بيان شغل آنانى كه ايضا از جملهء مقيمان مجلس بهشت آيين بودند .

و اين مقاله مشتمل بر نه فصل است :

فصل اوّل در بيان شغل مقرب الحضرت العلية العاليه داروغهء اصفهان

مشار اليه از جملهء مقربان است ، ليكن جزو عاليجاه ديوان‌بيگى بود . و خدمت مزبور [ 58 ب ] اكثر اوقات به والىزادگان گرجستان مرجوع و مفوض مىگرديد . و شغل مشار اليه اينكه اصل شهر و خارج شهر را محافظت مىنمود كه احدى مرتكب و پيرامون خلاف حساب و ظلم و نزاعى نگردد ، و امور خلاف شرع و فاحشه و شراب و قمار و ساير امور نامشروع را قدغن مىنمايد كه كسى مرتكب نشود . و هرگاه احدى مرتكب مىگرديد او را تنبيه و منع و زجر بليغ و فراخور تقصير و قدر استطاعت جريمه از مجرمان بازيافت مىنمود . و شبها بعد از آنكه سه ساعت ( نجومى ) مىگذشت اوّلا ( آمده ساعتى ) در درب قيصريه توقف ، و بعد از آن با جمعى از توابين خود سوار شده هر شب يك سمت شهر را خود ، و سمت ديگر را احداث با توابين مىگرديدند ، و وقت نقارهء سحر مراجعت مىنمودند . و معمول بود كه از سركارات قورچى و غلام و آقايان و تفنگچى و توپچى جمعى به تابينى او مقرّر بوده و حسب الصلاح مشار اليه به خدمات قيام نمايند ، و جماعت مذكوره را به نحوى كه مناسب و ضرور مىدانست به سركردگى شخصى از ايشان كه او را « سردسته » مىناميدند در هر محلّه از محلات شهر تعيين مىنمود كه روز و شب در آن محله بوده به محافظت و محارست قيام نمايند كه كسى مرتكب ظلم و خلاف حساب و نامشروعى نگردد ، و آنچه در آن محلّه به وقوع رسد چگونگى آن را به عرض داروغه رساند [ 59 الف ] كه او تميز و تشخيص و بازخواست نمايد . و هر شب با جماعت دستهء خود آن محلّه را گردش نمايند . و چنين دستور بوده كه دعواهاى كم تا پنج تومان و ده دوازده تومان را اعم از آنكه در اصل شهر يا دهات بوده باشد داروغه فيصل دهد ، و زياده بر اين را ديوان‌بيگى