حاضر بود گفت در پنج ميليون قرارداد با كامپساكس امضا شده است شاه كه اعتنا بامضاى فلك ندارد فرمود حالا كه امضا كردهاى باشد . در صورتىكه ساختمان آلمانيها در نهايت خوبى بود و قسمتهاى ديگر مكرر محتاج تعمير شده است و كار آلمانىها از هرجهت رجحان دارد . من تعجب كردم شاه كه جزئيات را در اقتصاد ملاحظه دارد ، چطور از نيم ميليون ليره اغماض مىفرمايند و حال آنكه قرارداد مقطوعا بتصويب هيئت نرسيده بود . از اول 1312 ساختمان بعهدهء كامپساكس قرار گرفت و عمليات بمناقصه انجام ميشد ، مصالح راه خريدارى از داخله يا خارجه .
استخراج آهن
در به دو امر معهود بود معدن آهنى داير شود از كروپ مهندسين براى كشف معدن تشخيص استطاعت و ساختمان كارخانه استخدام شد . تشخيص يافت كه معدن دوشانتپه از قرار روزى پانزده تن آهن كه مصرف شود سه سال آهن كافى ميدهد . معدن ديگر طرف دامغان پانزده سال و معدن حوالى انارك يزد سيصد سال مصرف روى كره را . بعذر تعطيل ساختمان راه در انتظار آهن خودمان صحبت تدارك آهن خاموش شد و حال آنكه اگر آهن خودمان به اول كار نميرسيد به اواسط و آخر ميرسيد و كمتر از راه چالوس خرج داشت بعلاوه آهن از ضروريات اوليهء اقتصاد است كرايهاى كه بآهن داده شد از ريل و تراورس بيش از خرج استخراج آهن بود چرا ؟ ندانستم .
در تعقيب راه شمال و جنوب به طرف خراسان و آذربايجان شروع بساختن راه شد و همچنان كل آهن از خارجه تدارك مىشود و از استخراج آهن صحبت نيست .
جنگ بين المللى ثانى فعلا در كارها تعطيل انداخته بايد منتظر روزگار بهترى شد كه چهل را تيغ در دست و عقل را خار در پا نباشد .
نور حماده در تهران
فكر مردم اروپا نسبت بزناشوئى يا حال زن در مشرق خصوص تركيه و ايران مشتبه است صورتا اوضاع خودشان را مصدر قرار ميدهند و مرام و قصد ، تزلزل اسلام است و تعقيب سياست ديرينه . در باطن ميسيونهاى مذهبى همهجا براى توليد اختلاف و نفاق است بمصداق من تشابه بقوم فهو منهمهمه را همرنگ خود ميخواهند تا آنجا كه مفيد باستفادات خودشان باشد حوصلهها تنگ است كه رخنهء مستقيم در اندرون زندگى ما ندارند . خانمها در سفارتخانهها آزاد مراوده نميكنند بچاپلوسى و دستبوسى از آنها كسب اطلاع مشكل است ، در تركيه مقصود حاصل شده است نوبت ايران است ما هنوز از آثار تمدن منتفع نشدهايم و گل تربيت نچيدهايم . در سنهء 1310 مجلس اعزام كميسيونى از طرف جامعهء ملل را براى منع تجاوزات « 1 » بحقوق زن در مشرق تصويب كرد بدون آنكه اجازهء رد داشته باشد . اشخاصى كه بزنى اروپائى آشنا باشند و اقوال عقلا را خوانده باشند خوب ميدانند كه در اروپا جنايت نسبت بزن بيشتر است و راه استفاده شهوترانان گشادهتر .
در سنهء 1312 نور حماده نمايندهء كنگرهء نسوان شرق باتفاق نمايندگانى از هند مصر و شام بايران آمدند ، كنگره تشكيل كردند مقرراتى مسلم داشتند و تصديق كردند كه مقام زن در اسلام محفوظتر است و شكايات ابتر .
در فقرهء هفتم از تصميمات ، طلاق را مطابق امر شرع روا داشتند و جريان عادى اروپا را مستحسن نشمردند .
در فقرهء دهم رأى خانمها آن شد كه قاعدهء زواج را بطورى كه رسم ايران است رواج بدهند .
در فقرهء شانزدهم صرف مسكرات و صرف مخدرات حتى كشيدن سيگار را ممنوع داشتند .
هامش
( 1 ) - مردها هم لازم است از حقوق خود دفاع كنند چه تجاوزات دوطرفى است .