پيوست دربارهء سال وفات و معرفى فرزندان مرحوم ممتحن الدوله شقاقى به قلم حسينقلى خان شقاقى
متأسفانه اين سرگذشت و خاطرات كه بطور طومار نوشته شده ناقص به دست اينجانب رسيد و اقلا ده صفحه از انتهاى آن مفقود شده است . از اينرو كوشش مىكنم بطور خلاصه وضعيت سالهاى آخر زندگى و سال وفات مرحوم پدرم و شرح مختصر زندگى يكيك فرزندان آن شادروان را در خاتمهء اين كتاب اضافه نمايم .
همانطورى كه در صفحات سرآغاز اين كتاب نوشته شد مرحوم مهندس ميرزا مهدى - خان شقاقى ( ممتحن الدوله ) تقريبا ده سال اواخر عمرش ( از 1291 الى 1300 شمسى ) بواسطهء بيمارى و صدمات روحى و ضعف پيرى تحتنظر و معالجه دكتر اسكات انگليسى بسترى بود .
ضمنا شهادت دو نفر از فرزندانش عامل ديگرى بود كه بر روحيهء آن مرحوم تأثير فراوان گذارده بود . بعد از نقل مكان از خانهء سنگلج به عمارت جديد البنا در خيابان شاهآباد ازدواج مجدد آن مرحوم انجام گرفت كه محل تولد نه فرزند از عيال دومش گرديد .
باغ ييلاقى شميران
مرحوم ممتحن الدوله در سال 1296 شمسى به فكر خريد باغى در شميران افتاد و با راهنمايى داماد دومش مرحوم حاجى ميرزا قلى خان دادجو قاجار ( مجد الممالك كه بعدا ملقب به سالار مكرم گرديد ) و سالها حاكم شميرانات بود باغ بزرگى كه داراى سه ساختمان ييلاقى مجزا و در محلهء سر آسياب بالاى امامزاده قاسم و مشرف به گلاب دره و در شمال باغ مرحوم معدل الدوله واقع بود ، به نام دو فرزند صغيرش مرتضى قلى خان شقاقى و بنده خريدارى كرد . بعدها يعنى در سال 1309 شمسى اين باغ را مرحوم سرلشكر هادى شقاقى ( حصن الدوله ) كه قيم برادران صغير خود بود جهت تأمين هزينهء تحصيل آنها كه در فرانسه بودند فروخت .
شادروان ممتحن الدوله در تابستان 1299 شمسى در اثر شدت بيمارى در سن 72 سالگى در همين باغ ييلاقى وفات نمود و بنا به وصيت آن مرحوم در مقبرهء خانوادگى واقع در صفائيه حضرت عبد العظيم در جوار مقبرهء فرزند شهيدش ماژور كيومرث ( مهدى )