( 1 ) ( أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ ) : ( آيا ديدى آن كس كه روز جزا را انكار كرد ؟ ) ( 2 ) ( فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ ) : ( اين همان كسى است كه يتيم را از در خود به قهر مىراند ) ( 3 ) ( وَ لا يَحُضُّ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ ) : ( و كسى را بر اطعام فقيران ترغيب نمىكند ) ( 4 ) ( فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ ) : ( پس واى بر نمازگزاران ) ( 5 ) ( الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ ) : ( آنان كه در دل از ياد خدا غافلند ) ( 6 ) ( الَّذِينَ هُمْ يُراؤُنَ ) : ( همانها كه ريا و خودنمايى مىكنند ) ( 7 ) ( وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ ) : ( و ديگران را از ضروريات زندگى منع مىكنند ) خطاب در اين آيه با رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم و هر شنوندهء ديگرى است و رؤيت هم مىتواند به معناى ديدن با چشم ظاهر بوده و هم مىتواند به معناى علم و معرفت باشد و ( دين ) مىتواند به معناى كيش و آيين يا به معناى روز جزا باشد ، چون انكار يكى از آن دو مستلزم انكار ديگرى است . ظاهرا اين آيات دربارهء يكى از كفّار قريش ( ابو جهل يا وليد بن مغيره ) نازل شده است ، و خطاب به رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىفرمايد : اى محمّد : آيا آنكس كه دين يا روز جزا را تكذيب مىكرد ، مشاهده كردى ؟ و او را از راه صفاتى كه لازمهء اين تكذيب است شناختى ؟ اگر نشناختهاى ، بدان كه او كسى است كه يتيم را به زور از در خانهء خود مىراند و به او جفا و ستم مىكند و از عاقبت اين عمل خود ترس و وحشتى ندارد ، در صورتى كه اگر به روز جزا اعتقاد داشت ، به يتيم ترحّم مىنمود و از عاقبت جفا بر او مىترسيد و صفت ديگر او اين است كه مردم را به طعام دادن به فقرا تشويق نمىكند و خود را مالك مطلق مال و اموالى مىداند كه خدا آنها را به او اعطاء كرده و در مال او حقّى معلوم براى فقرا و مساكين منظور كرده است . در ادامه مىفرمايد : واى بر نمازگزارانى كه از نمازشان غافلند « 1 » ، يعنى اهتمامى به امر نماز ندارند ، و از فوت شدن آن باكى به خود راه نمىدهند ( چه به نحو كلّى و چه در
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 815
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۸۱۵
پاورقی
( 1 ) . پس واى بر آن كس كه خداوند بر او ( ويل ) فرستد .