تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 445

مساهمون:

ص٤٤٥
كمال الدين ابو البقا محمد بن موسى بن عيسى شافعى متولد 742 . در دميرهء مصر به دنيا آمد . فقيه شافعى و عالم به تفسير و حديث و ادب بود . در آغاز از راه خياطى امرار معاش مىكرد و سپس به تحصيل علم پرداخت و به جائى رسيد كه اجازهء تدريس و فتوا يافت . در جامع ازهر تدريس كرد . سالها عبادت ورزيد و اغلب روزه داشت . بين سالهاى 762 و 799 شش بار به سفر حج رفت و در قاهره درگذشت . شهرت دميرى به سبب كتاب حيوة الحيوان اوست ( لغت نامهء دهخدا ، ذيل دميرى ) . خليل سلطان تيمورى ( يا گوركانى ) ( 786 تا 814 ) پادشاه سلسلهء تيموريان پسر ميرانشاه گوركانى . بعد از وفات تيمور ( 807 ) به دعوى جانشينى برخاست و پسر عموى خود پير محمد جهانگير را شكست داده بر سمرقند دست يافت . خليل سلطان مردى هنرمند و اهل ذوق و عشرت بود . به عشق مطربه‌اى به نام شادملك گرفتار آمد و يكسره تسليم عشق و هوس گشت . امرا بر او بشوريدند . در 812 به درگاه شاهرخ تيمورى رفت و آنجا گرفتار گشت و به كاشغر فرستاده شد . گويند شاد ملك نيز به خليل سلطان پيوست . و اگر قول دولتشاه را بتوان قبول كرد پس از وفات او نيز خود را با خنجرى هلاك نمود و آن هر دو را در يك مقبره در رى به خاك سپردند . خليل سلطان از قريحهء شاعرى بهره داشت و دولتشاه نمونه‌اى از اشعار او را ذكر كرده است ( دائرة المعارف فارسى ) . جمال الدين يوسف بن ابراهيم الاردبيلى الشافعى فقيه اهل اردبيل كه مردى بزرگ و دانشمند بود . « الانوار لعمل الابرار » از اوست ( الاعلام ، ج 9 ، ص 282 ) . ابن خلدون ابو زيد عبد الرحمان ( 732 تا 808 ه . ق ) از مشاهير مورخين و علماى فلسفهء تاريخ . در تونس متولد شد و به تحصيل علوم و فنون ادبى و عربى و فلسفه و منطق پرداخت . در تونس و اسپانيا به مناصب عالى رسيد ، سپس به مصر رفت و مدرس الازهر شد ( دائرة المعارف فارسى ) . آق قويونلو اتحاديه‌اى از طوايف تركمان بودند كه از حدود سنهء 800 تا حدود سال 908 در دياربكر و آذربايجان و حتى يك چند در فارس و عراق عرب امارت كردند . مؤسس دولت آنها قراعثمان از طايفهء بايندر بود كه از جانب امير تيمور امارت دياربكر يافت . . . ( دائرة المعارف